Ο Τεν Τεν και η Μακεδονία

Η ανωτέρω εικόνα προέρχεται από το άλμπουμ Υπόθεση Κάλκιουλους, όπου ο Τεν Τεν παρολίγο να συλλάβει έναν μπορντουριανό κατάσκοπο που μπήκε κρυφά στο εργαστήριο του Κάθμπερτ Κάλκιουλους (ή Τρύφωνα Τουρνεσόλ). Έτσι, μαθαίνουμε ότι η Μπορντουρία, γείτονας και αντίπαλος της Συλδαβίας, είναι μία βαλκανική χώρα, αφού χρησιμοποιεί και το κυριλλικό αλφάβητο, η οποία φαίνεται ότι τελεί κάτω από κομμουνιστικό καθεστώς. Σε αντίθεση με την φερόμενη ως δυτικοπρεπή και φιλελεύθερη, αν και μοναρχική, Συλδαβία, η Μπορντουρία παρουσιάζεται με μελανά χρώματα με χαρακτηριστικό εκπρόσωπό της τον συνταγματάρχη Σπροντζ, ένα μείγμα αξιωματικού της KGB και SS. Διόλου τυχαίο που η σημαία της Μπορντουρίας ζωγραφίζεται σε μαύρο πλαίσιο με κόκκινο κύκλο στο εσωτερικό του και δύο αντικρυστά στις κορυφές τους τρίγωνα.

Θα ήταν μάταιο να ανιχνεύσει κανείς τις υπερβολικά στυλιζαρισμένες πολιτικές υπόνοιες και τοποθετήσεις του Hergé στα σχετικά κόμικ, αφού έχει κατηγορηθεί από νωρίς και ως φιλοναζιστής, χώρια το αντικομμουνιστικό παραλήρημα στο πρώτο του κόμικ ο Τεν Τεν στα Σοβιέτ, αλλά αυτό που συνάγεται από την αναφορά στην Μακεδονία μέσω ενός πακέτου τσιγάρων είναι ότι το μακεδονικό ζήτημα ήταν και τότε ένα διεθνές ζήτημα, που αν και η εικόνα αυτή προέρχεται από το 1956, είναι επιπόλαιο να το αποδώσουμε μέσα στα στενά χρονικά πλαίσια που μεσολαβούν στην ανακήρυξη της γιουγκοσλαβικής «Μακεδονίας» από τον Τίτο το 1949. Ήδη, στη συνείδηση των ευρωπαίων αναγνωστών του Τεν Τεν, διαφαίνεται η παραδοχή πως η Μακεδονία δεν είναι μόνο «ελληνική», αλλά και «σλάβικη», κι αυτό δεν είναι τιτοΐκό εφεύρημα αλλά βουλγάρικο αφού η Βουλγαρία ονόμαζε μια δυτική περιοχή της από την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα ήδη ως «Μακεδονία του Πιρίν».

Επίσης, είναι μάταιο να αποδώσουμε ευθύνες στον Hergé. Αυτό το κόμικ δεν «διδάσκει» ιστορία, αλλά την στυλιζάρει ανάλογα με τις συνθήκες της εποχής και γι αυτό αποτελεί σύμπτωμα κι όχι αιτία. Θα ήταν ενδιαφέρον να υπήρχε μια προσπάθεια να ανιχνευτούν οι αντιλήψεις των Ευρωπαίων κατά τις περιόδους αυτές που αυτισμός (όσο και κουτός εθνικισμός) της ελληνικής πολιτικής σκηνής δεν λάμβανε υπόψη του τη διείσδυση της σλαβομακεδονικής προπαγάνδας σε πολλούς επιμέρους τομείς πολιτιστικών εκφράσεων. Τα «εθνίκια» αγνοούν (επίτηδες;) το γεγονός πως κατά την περίοδο της ελληνικής χούντας, η φερώνυμη «Μακεδονία» των γιουγκοσλάβων γειτόνων συμμετείχε κανονικά με την ονομασία της στις, επί συναπτά έτη, Εκθέσεις Θεσσαλονίκης (Hellexpo).

Προβληματίζομαι όμως για την «κοντή» οπτική που προσφέρουν πολλές πλευρές για το μακεδονικό επειδή είναι πολύ πιο σύνθετο σε βάθος χρόνου απ’ όσο νομίζουν ή νομίζουμε. Κάποια πράματα δεν μας τα λένε καλά και στο επόμενο σημείωμα θα εξηγήσω γιατί.