Επιτύμβιον, του Μανόλη Αναγνωστάκη

Πέθανες- κι ἔγινες καὶ σύ: ὁ καλός,
Ὁ λαμπρὸς ἄνθρωπος, ὁ οἰκογενειάρχης, ὁ πατριώτης.
Τριάντα ἕξη στέφανα σὲ συνοδέψανε, τρεῖς λόγοι ἀντιπροέδρων,
Ἑφτὰ ψηφίσματα γιὰ τὶς ὑπέροχες ὑπηρεσίες ποὺ προσέφερες.

Ἄ, ρὲ Λαυρέντη, ἐγὼ ποὺ μόνο τὄξερα τί κάθαρμα ἤσουν,
Τί κάλπικος παρᾶς, μιὰ ὁλόκληρη ζωὴ μέσα στὸ ψέμα
Κοιμοῦ ἐν εἰρήνῃ, δὲν θὰ ῾ρθῶ τὴν ἡσυχία σου νὰ ταράξω.

(Ἐγώ, μιὰ ὁλόκληρη ζωὴ μὲς στὴ σιωπὴ θὰ τὴν ἐξαγοράσω
Πολὺ ἀκριβὰ κι ὄχι μὲ τίμημα τὸ θλιβερό σου τὸ σαρκίο.)

Κοιμοῦ ἐν εἰρήνῃ. Ὡς ἤσουν πάντα στὴ ζωή: ὁ καλός,
Ὁ λαμπρὸς ἄνθρωπος, ὁ οἰκογενειάρχης, ὁ πατριώτης.

Δὲ θά ῾σαι ὁ πρῶτος οὔτε δὰ κι ὁ τελευταῖος.

#10 σύντομες παρατηρήσεις

#1 Κάθε φορά, ουσιαστικά, ο αγώνας ξεκινάει με την αποχώρηση του ΠΑΜΕ από το Σύνταγμα.

#2 Αυτοί οι «μαυροντυμένοι» μπάχαλοι, που εμφανίστηκαν στα μετόπισθεν της Ερμού -αλλά και αλλού- και απωθήθηκαν επιτυχημένα από τις ομάδες περιφρούρησης και τους διαδηλωτές, δεν είναι ούτε μόνο «ακροδεξιοί» ούτε μόνο «αντιεξουσιαστές» ούτε μόνο «παρακρατικοί». Είναι άτομα που ζουν μόνο για τη βία και το πλιάτσικο, καρφί δεν τους καίγεται αν περνάμε κρίση, αν πρέπει να πέσει η κυβέρνηση κλπ.

#3 Προς επίρρωση των παραπάνω, μια χτεσινή δημόσια παρότρυνση από «αναρχικό»:

#4 Αν και πραγματικά τεράστια η διαδήλωση, σε μαζικότητα ξεπέρασε σίγουρα τις διαδηλώσεις του φετινού Ιουνίου, ευτυχώς δεν επαναλήφθηκαν τα λάθη του Δεκέμβρη 2008. Οι πολιτικοί σχηματισμοί κράτησαν τουλάχιστον ένα μίνιμουμ αποστάσεων και ο κόσμος οργανώθηκε καλύτερα στις διαμαρτυρίες του χωρίς να δώσει αφορμή για ανεπιθύμητες παρεκτροπές. Όσο και να προσπάθησε σήμερα ο κυρίαρχος μανδραβελισμός στα ΜΜΕ, διαψεύστηκε. Κι αυτό δεν είναι λίγο.

#5 Από την άλλη, η βία της εμπροσθοφυλακής (πρέπει να) έχει πάντοτε την έννοια της άμυνας απέναντι στην αυταρχική εξουσία.

#6 Φαντάζεται κανείς τι γινόταν στο τουίτερ όπως βλέπει κανείς στα χάσταγκ και στα άλλα σόσιαλ μίντια. Αναμεταδόσεις από «πρώτο χέρι μαρτυρία» αλλά προερχόμενα από ΣΚΑΙ, ζούγκλας κλπ, που είχαν και την τιμητική τους στις ονλάιν επικρίσεις. Παίδες, αν δεν κατέχετε το σπορ της «δημοσιογραφίας των πολιτών» μην το παλεύετε. Βάλτε μια ταινία να βλέπετε εκείνη την ώρα για να χαλαρώσετε κι αφήστε τους άλλους να τρώνε δακρυγόνα και ξύλο για πάρτη σας.

#7 Ως άνω. Το «κάψιμο του φυλάκιου στον Άγνωστο Στρατιώτη» είναι σαν την είδηση «σκύλος δαγκώνει άνθρωπο». Όχι το αντίθετο. Τη δουλειά αυτή αφήστε να την κάνουν οι ξεπουλημένοι στα ΜΜΕ.

#8 Όπως έγραψε ο φίλος snb από τους bloopers: Κάηκε φυλάκιο στον άγνωστο στρατιώτη. Καλά του έκαναν, δικό μας είναι. Εμείς ματώσαμε, εμείς μείναμε ανάπηροι, εμείς το χτίσαμε, εμείς το φυλάξαμε. Κι εμείς θα το κάψουμε, όπως εμείς θα το ξαναχτίσουμε. Εμείς θα δώσουμε και πάλι τη ζωή μας για την ελευθερία της χώρας, δικό μας είναι, ότι θέλουμε το κάνουμε.

#9 Τι έγινε αλήθεια με αυτή τη δύναμη των γιουρομπάτσων που ήρθανε οδικώς από Ηγουμενίτσα στη Λάρισα, είναι 3500 δύναμη αντρών και θα μας άλλαζαν τον αδόξαστο; Λυπάμαι που και πολλοί φίλοι τσίμπησαν απ’ αυτή την προφανέστατη προπαγάνδα με στόχο να ψαρώσουμε. Σήμερα ο κόσμος έδειξε πως δεν τσίμπησε από εκβιασμούς.

#10 Αύριο/σήμερα στις 20 του μηνός, με αγωνιστικότητα αλλά και με δίκαιο αίσθημα αγανάκτησης. Δεν λέμε «να καεί το μπουρδέλο η Βουλή» αλλά «να φύγουν». Να φύγουν! Με τις λέξους τους, τα ελικόπτερα ή από την πίσω πόρτα προς τον Εθνικό Κήπο, όπως θέλουν και να πάνε στο καλό.

Η Τουρκία ανήκει στις κότες της

Να ξέρετε πως αυτός που πέταξε τα αυγά εναντίον του νεοφιλελεύθερου αρθρογράφου της Χαμπαρί Ντουλάπ, Πασάχ Μαντραβόγλου, λέγεται Αχμέτ Μεμέτ Συριζόγλου.

ΥΓ. Special thanks στο Άναρχο Κομμούνι και στην Ντία από το Facebook για την έμπνευση.

Το παραμύθι-τέρας για τη μετοχή της Τράπεζας της Ανατολής

Με απλά, καθαρά και ξάστερα επιχειρήματα ένα μέλος του phorum.gr ξεσκεπάζει το καινούριο επικοινωνιακό viral του Μάκη Τριανταφυλλόπουλου.

Δεν υπάρχει κανένα μυστήριο για το τι είναι το έγγραφο που απεικονίζεται: Είναι μία μετοχή τής Τράπεζας της Ανατολής. Αναφέρεται και η ονομαστική της αξία: 125 Χρυσά Φράγκα. Πόσο είναι αυτό; Μεταξύ 1865 και 1936 το Ελβετικό Φράγκο είχε σταθερή ισοτιμία με τον χρυσό και ήταν ίσο με 0.290322 γραμμάρια χρυσού. Μετά το 1936 υπέστη διάφορες υποτιμήσεις έναντι του χρυσού, μέχρι που την δεκαετία του ’70 και το Ελβετικό Φράγκο εγκατέλειψε τον κανόνα του χρυσού. Αρα, είναι λογικό να πούμε ότι τα 125 χρυσά φράγκα του 1904 είναι αξίας ίσης με 125 Ελβετικά φράγκα σήμερα, ή περίπου € 104. Αν θέλουμε ντε και καλά να αποτιμήσουμε την όνομαστική αξία τής μετοχής σε χρυσό (αν και από πουθενά δεν προκύπτει κάτι τέτοιο) τότε θα είναι 125Χ0,290322= 36,29025 gr χρυσού. Αυτό είναι ίσο με 36,29025/31,1034768 = 1,1668 ουγκιές άρα αξίας 1,1668 x 1793 = € 2.092 περίπου.

Ομως αυτή είναι μόνο η ονομαστική αξία. Καμμία εταιρεία δεν υποχρεούται να πληρώσει την ονομαστική αξία μίας μετοχής στον κάτοχό της. Η λογιστική αξία διαμορφώνεται από την καθαρή θέση διά τον αριθμό των μετοχών. Και στην περίπτωσή μας δεν φαίνεται να υπάρχει καμία καθαρή θέση, άρα το χαρτί είναι άχρηστο.

Τέλος, από πουθενά δεν προκύπτει ότι υπάρχει εγγύηση κάποιας Γαλλικής Τράπεζας.

Υ.Γ. Τα χαρτάκια στο κάτω μέρος κοβόνταν σαν απόδειξη ότι κατεβλήθη τυχόν μέρισμα. Οταν τελείωναν, η μετοχή καταστρεφόταν και εξεδίδετο μία καινούργια.

Και το eurocapital.gr δεν έχει κανένα λόγο να πει ψέματα, αφού το κείμενο είναι περσινό, γράφοντας πως οι μετοχές της τράπεζας Ανατολής διαγράφηκαν λόγω της συγχώνευσης της με την ΕΤΕ.

Όμως στο ebay παρατηρήθηκε το φαινόμενο να έχουν βγει αυτές τις μέρες τρεις – προς το παρόν – δημοπρασίες της συγκεκριμένης μετοχής οι οποίες έχουν κλείσει. Η μία είναι αυτή η οποία έληξε στις 11 Ιουλίου φέτος με τελική τιμή… 1 ευρώ! Το πιο μεγάλο παράδοξο βρίσκεται στις άλλες δύο δημοπρασίες. Η πρώτη έληξε στις 20 Σεπτεμβρίου με τελική τιμή 249 δολάρια. Η δεύτερη έληξε στις 21 Σεπτεμβρίου με τελική τιμή στα 4999 δολάρια (3561,30 ευρώ). Το καλύτερο όμως είναι πως και τις δύο δημοπρασίες διενέργησε ο ίδιος οίκος δημοπρασιών! Κι αν μελετήσετε αυτή τη λίστα μετοχών προς πώληση θα διαπιστώσετε πως ελάχιστες από αυτές σπάνε το φράγμα των χιλίων ευρώ και αφορούν αποκλειστικά μετοχές μεξικανικών τραπεζών…

Αυτός που αγόρασε τη μετοχή έναντι 3561,30 ευρώ να τη χαίρεται τη μετοχή αξίας 2092 ευρώ ακόμα κι αν δεν έχει παρά μόνο ιστορική αξία. Ο άλλος που την αγόρασε 292 δολάρια ήταν πιο τυχερός.

Η καινούρια υπερπαραγωγή της Die Tägliche

Σήμερα το ελληνικό διαδίκτυο βοά για την επιλογή της κυβέρνησης να διορίσει μέλος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής τον Πάσχο Μανδραβέλη για τον έλεγχο της ανωνυμίας στο διαδίκτυο. Επειδή ούτως ή άλλως πολλοί είπαν και θα πουν ακόμα περισσότερα, να σχολιάσω μόνο πως μετά την κλασική ρήση του Τζίμη Πανούση «δεν συμμετέχει ο Νταλάρας» σε λίγο θα λέμε για τις επιτροπές «δεν συμμετέχει ο Μανδραβέλης».

Οπότε και του αφιερώνουμε το κατώθι στον αγαπητό Πάσχο για το καλό κουράγιο που πρέπει να επιδείξει στο δύσκολο έργο να κατατροπώσει το φτου κακά ελληνικό διαδίκτυο. Και δεν θα είναι το μοναδικό αφιέρωμα.

(Ενοοείται πως κλικάροντας την εικόνα θα την απολαύσετε καλύτερα με μια κρύα μπύρα βγαλμένη από τα παγωμένα βάθη της Κολάσεως)

Από την αποποινικοποίηση του χασισιού στην ποινικοποίηση των μπλογκ

Στης χούντας το αλισβερίσι, λεύτερο ήταν το χασίσι
Πάνος Τζαβέλλας – Ξυπνήστε

Μπόλικη… ευφορία ανάμικτη με λίγο κριτικό σκεπτικισμό χάρισε στο διαδίκτυο η αναγγελία νομοσχεδίου για την αποποινικοποίηση των μαλακών ναρκωτικών, μια εξέλιξη που παρά τα θετικά σημεία της η αισιοδοξία δεν έχει αποκτήσει τις βάσεις εκείνες που θα μας διασφαλίσουν μια πρώτη εκτενή αποτίμηση. Κι αυτό γιατί αυτό το σχέδιο νόμου δεν έχει κατατεθεί καν προς δημόσια διαβούλευση στο opengorv ώστε να καταλάβουμε τι προβλέπει ακριβώς. Η πληροφόρηση προέρχεται μόνο από τις επίσημες κυβερνητικές ενημερώσεις και τα έντυπα και διαδικτυακά ΜΜΕ δεν το διαθέτουν πλήρες παρά τα ρεπορτάζ τους.

Πρέπει να είμαστε συγκρατημένοι και σκεπτικιστές απέναντι σε αυτή την… απλοχεριά. Είναι γνωστές εδώ και χρόνια οι απόψεις του σημερινού πρωθυπουργού για την αποποινικοποίηση των μαλακών ναρκωτικών και τώρα, χωρίς καμία έκπληξη, από την πλευρά της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς οι αντιδράσεις είναι οι αναμενόμενες. Όπως και του ΚΚΕ. Το βασικό πρόβλημα είναι η διάρκεια του νόμου, όταν και εάν ψηφιστεί. Διότι πρέπει να θεωρήσουμε δεδομένο πως μια αλλαγή κυβέρνησης μπορεί να οδηγήσει εύκολα στην κατάργηση αυτού του νόμου οπότε εδώ γίνεται μια τρύπα στο νερό.

Και δεν είναι μόνο αυτό. Μπορεί να είναι προοδευτικό όσο κι επιτακτικό κοινωνικά το φιλόδοξο σχέδιο αλλά η ανάλογη εμπειρία με το μεταναστευτικό ζήτημα έδειξε πως όσο και να φοράς τη μάσκα του “προοδευτισμού” σε ένα νόμο, αυτός εν τέλει πραγματοποιεί λιγότερες από τις αρχικές προθέσεις. Όπως τότε υπήρξε σφοδρή συζήτηση για τους αλλοδαπούς έτσι και τώρα το νομοσχέδιο μπορεί να αλλάξει στην πορεία και τελικά να καταστεί σχεδόν ανώδυνος νόμος με την ψήφισή του. Όλοι γνωρίζουμε πως αυτό συμβαίνει ανέκαθεν με όλους τους νόμους του κράτους, κάποιοι από αυτοί θα καταντήσουν στο τέλος νεκρό γράμμα μέχρι να αντικατασταθούν. Το παράδειγμα του μεταναστευτικού νόμου υποδεικνύει πως δεν πρέπει να ελπίζουμε σε πολλά στην τελική μορφή του σημερινού νομοσχεδίου αφού προφανώς η αξιωματική αντιπολίτευση υπόσχεται πως θα τον καταργήσει όπως και το μεταναστευτικό.

Συνεπώς η συζήτηση πρέπει να επικεντρωθεί σε πιο πρακτικά ζητήματα, με κυριότερο και σημαντικότερο την απονομή της δικαιοσύνης. Δυστυχώς, και για πολλοστή φορά σε ανάλογες περιπτώσεις, πριν μια βδομάδα ένας απεξαρτημένος από τις ουσίες πρώην χρήστης οδηγείται από τον Άρειο Πάγο(!) στη φυλακή παρά τις αντίθετες όσο και φανερές διαβεβαιώσεις για την αποτοξίνωσή του. Ενώ πολύ συχνά οι έμποροι ναρκωτικών πετυχαίνουν χαριστικές αποφάσεις και τα ναρκωτικά διακινούνται σχεδόν ελεύθερα μέσα στις φυλακές, η αναγκαιότητα αυτού του νομοσχεδίου προς συζήτηση για τη ρύθμιση των ποινών σε χρήστες ναρκωτικών όσο και στην αντιμετώπισή τους ως ασθενείς είναι περισσότερο από προφανής προτεραιότητα ώστε να καταστεί ψηφίσιμος ένας νόμος που δεν θα επιτρέψει εύκολα αντεκδικητικές παρεμβάσεις από επόμενες κυβερνήσεις.

Γι αυτό το λόγο πιστεύω πως η συζήτηση πρέπει να διαχωριστεί σε δύο διακριτά σημεία, αφενός η αποποινικοποίηση των μαλακών ναρκωτικών κι αφετέρου το θέμα της δικαιοσύνης πρέπει να αποτελέσουν εντελώς ξεχωριστά πεδία μελέτης κι όχι να αντιμετωπιστούν ως ενιαίος νόμος προς ψήφιση.

Από την άλλη, πόσοι παρατήρησαν ότι ίσως δεν είναι τόσο τυχαίο που με το νομοσχέδιο για τα ναρκωτικά πυροδοτήθηκε από την κυβέρνηση ταυτόχρονα και η συζήτηση για τα μπλογκ; Από τη μια το καρότο και από την άλλη το μαστίγιο. Έχω θέσει πολλές φορές τις απόψεις μου για τις επίδοξες παρεμβάσεις του κράτους στο διαδίκτυο αλλά τώρα εδώ υπάρχουν και μερικές σημαντικές διαφορές σε σχέση με το παρελθόν.

Παρά τις κορώνες που διαβάζουμε σε διάφορα ιστολόγια, η παρούσα κυβέρνηση δείχνει να συνειδητοποιεί πως το ζήτημα τίθεται σε άλλη βάση αλλά κι αυτό το κάνει με μισή δουλειά και μισή καρδιά. Κι εδώ δεν υπάρχει δημόσια διαβούλευση και όσα γνωρίζουμε τα μαθαίνουμε ως συνήθως από τα ΜΜΕ, συνηθέστερα οι φίλιες πηγές. Αυτό που επιτέλους αρχίζει να το συζητάει αφορά περισσότερο τα λεγόμενα “ενημερωτικά” ιστολόγια που με εξαιρετικά ακραίες συμπεριφορές οδηγούν και συμπαρασύρουν στην ανυποληψία ολόκληρο το ελληνικό διαδίκτυο. Έχω ξαναπεί παλιότερα, με αφορμή την σχετική εκτενή συζήτηση πέρυσι σε πολλές ιστοσελίδες, πως εμείς ως απλοί ιστολόγοι, συμμετέχοντες σε φόρουμ και κοινωνικά δίκτυα δεν πρέπει να συμμετέχουμε σε ανάλογο διάλογο με τους κρατούντες. Κι εδώ είναι η μισή δουλειά που κάνει η σημερινή πολιτική ηγεσία. Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι το διαδίκτυο αλλά οι φορείς της όποιας πληροφορίας. Τους επικοινωνητές, για χρησιμοποιήσουμε ένα κοινωνιολογικό όρο, αναφερόμενος πάντα στους κάθε λογής δημοσιογράφους και “δημοσιογράφους” των ενημερωτικών ιστοσελίδων πάσας μορφής.

Αν λοιπόν το πρόβλημα – ή το πρόσχημα – της κάθε κυβέρνησης είναι ένας Παπαγιάννης*, κάθε συζήτηση για την ελευθερία του λόγου στο διαδίκτυο πρέπει να προσκρούει στην απόλυτη άρνησή μας να συζητήσουμε γι αυτήν. Γιατί αν πέσουμε στην παγίδα του “διάλογου” στο τέλος θα αναγκαστούμε να οδηγηθούμε σε παζάρια.

_____________________________________

*Αν και εξαιρετικά αντιπαθής ο Παπαγιάννης θεωρώ κι επιθυμώ πως εφόσον δικαστεί ως “ιδιοκτήτης μπλογκ” η δίωξή του θα οδηγήσει σε αποτυχία – όπως συνέβη πριν λίγα χρόνια με την υπόθεση του press.gr – και θα δικαιωθεί τόσο ηθικά όσο και πρακτικά. Να κριθεί λοιπόν ως άτομο ο ίδιος και η ιδιότητά του ως δημοσιογράφου, όχι ως “ιδιοκτήτης μπλογκ”.

Σχετικά παλιότερα κείμενά μου, άμεσα σχετιζόμενα με το θέμα:

Κύριε υπουργέ, δεν θα συζητήσω με εσάς

Γιατί δεν μας αφορά το κλείσιμο του Τρωκτικού

Ο Στάθης Καλύβας τα κάνει (για μια ακόμη φορά) μαντάρα

Ο Στάθης Καλύβας δεν χρειάζεται συστάσεις, είναι πλέον γνωστός για τον αντιδραστικό τρόπο που εξετάζει την περίοδο του Εμφύλιου και την πυκνή αρθρογραφία του στις εφημερίδες, κυρίως στην Καθημερινή ως βασικός αρθρογράφος. Πρόσφατα, έγραψε ένα άρθρο στο οποίο ο προσεκτικός αναγνώστης, που έχει γνώσεις της ιστορίας πέρα από τις φόρμες των σχολικών εγχειρίδιων, θα διαπιστώσει πως τέτοιου είδους παρεμβάσεις συμβάλλουν επικουρικά στη καλλιέργεια και στον έλεγχο μιας νέας πολιτικής συνείδησης που θα υπαγορεύεται από τον απολογιτισμό σκοτεινών εποχών.

Το άρθρο έχει τίτλο Επιστροφή στο παρελθόν;

Κατηγορεί έναν Αμερικανό αρθρογράφο, πως “ο Roger Cohen, ένας από τους σοβαρότερους αρθρογράφους των New York Times, αναπαράγει σε πρόσφατο άρθρο του ένα στερεοτυπικό ιστορικό αφήγημα, σύμφωνα με το οποίο η ιστορία της Ελλάδας δεν είναι παρά μια διαδοχή καταστροφών: πόλεμοι, εθνοτικές εκκαθαρίσεις, δικτατορικά καθεστώτα και ένας εμφύλιος που τις συνέπειές του υφιστάμεθα έως σήμερα” και καταλήγει ο Στ. Καλύβας, πως “το αφήγημα της Ψωροκώσταινας πάσχει όσο και το αντίστοιχο της ισχυρής Ελλάδας. Και τα δύο γενικεύουν αποκλειστικά από το παρόν, ενώ απλοποιούν ασύστολα την ιστορία.” Η ιστορική σύνοψη του Roger Cohen δεν ενέχει κάποια παρατυπία ώστε να του προσάψει κανείς μια μεροληπτική αντιμετώπιση της νεοελληνικής ιστορίας. Εξάλλου, πρόσφατα ο Μαρκ Μαζάουερ έγραψε άρθρο στους Financial Times όπου κι αυτός ακολουθεί σχεδόν την ίδια γραμμή σε πιο ευρύτερα ιστορικοπολιτικά πλαίσια, αλλά πάντως καταγράφει κι αυτός διάδοχες καταστροφές για τις οποίες διαμαρτύρεται ο Στ. Καλύβας σε άλλες συνθήκες. Ίσως όμως να μην μπορεί να τον κατηγορήσει κι αυτόν ο Στ. Καλύβας καθώς μάς συστήθηκε στο πολυσυζητημένο δοκίμιο του Κόκκινη Τρομοκρατία στο πολύ σημαντικό συλλογικό έργο του Μαζάουερ Μετά τον Πόλεμο.[1] Κι ακόμα παραπέρα, κατηγορήθηκε πολλάκις,  όχι άδικα τις πιο πολλές φορές, πως ισοπεδώνεται σε ένα στερεοτυπικό ιστορικό αφήγημα αφού είναι έκδηλα απολογητής της Λευκής Τρομοκρατίας. Το δοκίμιο του είναι όντως ενδιαφέρον μα τα πορίσματα είναι αυτά που αμφισβητούνται έντονα επειδή γενικεύουν αποκλειστικά από το παρόν, ενώ απλοποιούν ασύστολα την ιστορία.

Στη συνέχεια γράφει το εκπληκτικό, πως “η Ελλάδα ήταν μία από τις πρώτες αποικίες που έφτιαξε εθνικό κράτος”!! Αν έγραφε για την Κύπρο θα ήταν ολόσωστος αλλά εδώ φανερώνει μια σύγχυση – ή μήπως πρόκειται για ακριτομυθία; Η Ελλάδα ήταν αποικία επί τουρκοκρατίας κι όχι τμήμα μιας πολυεθνικής αυτοκρατορίας και ακόμη ευρισκόμενη σε συνθήκες προτεκτοράτου επί Μεγάλων Δυνάμεων το 19ο αιώνα; Του ξέφυγε η παραδοχή πως, μετά το 1827, τελικά ήμασταν σχεδόν αγγλική αποικία λόγω του Κάνιγκ και του έχουμε άγαλμα στην ομώνυμη πλατεία, όπως τα λέει σκωπτικά ο Βασίλης Ραφαηλίδης στο γνωστό μπεστ σέλερ του;[2]

Παρακάτω θεωρεί πως “παρά τα όσα γράφονται σήμερα, η Ελλάδα έζησε κυρίως σε καθεστώς ειρήνης και δημοκρατίας και όχι κάτω από εμπόλεμες ή δικτατορικές συνθήκες.” Αν εννοεί ειρήνη και δημοκρατία και τις εξαιρετικά προβληματικές εποχές της συγκυβέρνησης Παλατιού και ΕΡΕ, που οδήγησαν στις εκλογές βίας και νοθείας το 1961 μέχρι την επταετή χούντα, τότε έχουμε ένα πρόβλημα αντίληψης και ερμηνείας από μέρους του Στ. Καλύβα. Γιατί μπορούμε να πούμε με σχετική ασφάλεια πως η μόνη περίοδος που υπήρξε μια δημοκρατία χωρίς προφανείς παρεκτροπές είναι η Μεταπολίτευση, που χάρη στη χούντα ξεφορτώθηκε λυτρωτικά την τυραννία της βασιλείας.[3] Εξαιρούμε βέβαια και την περίοδο του 19ου αιώνα διότι τότε υπήρξε ασφυκτικό μοναρχικό πολίτευμα με ελάχιστο δημοκρατικό πασπάλισμα.[4] Όπως εξαιρούμε και τις τραγελαφικές κυβερνήσεις των αρχών του 20ου αιώνα μέχρι τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, με τα δικτατορικά καθεστώτα αλλά και τα κοινοβουλευτικά πραξικοπήματα του Ελευθέριου Βενιζέλου.[5] Ο ασφυκτικός έλεγχος στην ύπαιθρο, οι εκκαθαρίσεις και η καταπίεση στις μειονότητες, οι διώξεις, οι εκτοπίσεις και οι εξορίες αντιφρονούντων αλλά και οι επαναλαμβανόμενες όσο και διαρκείς οικονομικές κρίσεις μάλλον παραπέμπουν περισσότερο σε μια εξαιρετικά βάναυση ειρήνη (για να δανειστούμε μια πετυχημένη έκφραση του Μαζάουερ) παρά σε μια ομαλή δημοκρατική μετάβαση της ελληνικής κοινωνίας.

Έπειτα συμπληρώνει τον παραπάνω συλλογισμό του: “Εντέλει, δεν περνάς από τον τρίτο στον πρώτο κόσμο, ούτε φτάνεις να είσαι μέσα στις τριάντα πιο πλούσιες χώρες του κόσμου μέσω απάτης και κοροϊδίας.” Δεν θα εξετάσουμε εδώ το γεγονός για το αν είμαστε πράγματι μέσα στις τριάντα πλουσιότερες χώρες με την κρίση του χρέους (της Ευρώπης; της υφηλίου;), το υπόρρητο εδώ είναι πως ο Έλληνας τα καταφέρνει διότι είναι “μάγκας”. Ουδέν ψευδέστερο. Η Ελλάδα κατάφερε να ανορθωθεί και να επιβιώνει μέσα από περίπλοκες διαδικασίες που συνεργεί απόλυτα την εξωτερική παρέμβαση: η σύγχρονη Ελλάδα έπρεπε να υπάρξει – όπως αργότερα και τα υπόλοιπα βαλκανικά κράτη – διότι το αργοσαπισμένο πτώμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν ήταν πια διαχειρίσιμο σε ευρύτερα γεωπολιτικά πλαίσια.

Στη συνέχεια, “η πορεία αυτή έχει πολλά και σύνθετα αίτια. Κατά τη γνώμη μου όμως, το πιο σημαντικό απ’ όλα ήταν η επιτυχής επιλογή ισχυρών συμμαχιών, αφού μια μικρή χώρα δεν μπορεί να σταθεί μόνη της. […] Αντίθετα, οι μεγάλες εθνικές τραγωδίες ήρθαν ως επιστέγασμα της εγκατάλειψης των συμμαχιών αυτών: τέτοιες ήταν οι περιπτώσεις της Μικρασιατικής Καταστροφής ή της διχοτόμησης της Κύπρου.” Στην περίπτωση της Μικρασιατικής Καταστροφής γνωρίζουμε πλέον πάρα πολλά πράγματα εδώ και πολύ καιρό, πως αυτή επήλθε κυρίως από την εδαφική πλεονεξία και τα στρατηγικά λάθη – που οδήγησαν στη θλιβερή δίκη των Έξι – και παράλληλα από το χάσιμο του ελέγχου των Μεγάλων Δυνάμεων επάνω στην αποθρασυμένη πλέον ελληνική ηγεσία.[6] Αλλά και η τραγωδία της Κύπρου βγάζει μάτι: βαφτίζει “εγκατάλειψη συμμαχιών” τη διχαστική δράση του Γρίβα και τις ΕΟΚΑ, τα πραξικοπήματα κατά του Μακάριου και την, εντέλει, εγκληματική πολιτική της χούντας που οδήγησε στον Αττίλα. Φταίνε οι άλλοι, όχι εμείς. Το γνωστό “πατριωτικό” ρητορικό κόλπο που πετάει τη μπάλα στην εξέδρα, κάπου εκεί θα γυροφέρνει και ο συνήθης ύποπτος Κίσινγκερ. Κι ακόμα περιμένουμε το πλήρες άνοιγμα του φακέλου της Κύπρου…

Εδώ τώρα τα μπερδεύει πολύ, “η επιλογή συμμαχιών είναι συνάρτηση της ποιότητας των πολιτικών ηγεσιών. Η συμβολή του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Κωνσταντίνου Καραμανλή (αλλά και του Ιωάννη Μεταξά!), υπήρξε ως προς αυτό καταλυτική. Αν εξετάσει κανείς την πολιτεία τους, θα διαπιστώσει πως πολλές φορές εξεβίασαν καταστάσεις, σπρώχνοντας την Ελλάδα στα όριά της ή και λίγο πιο πέρα απ’ αυτά, συχνά χωρίς να διαθέτουν την υποστήριξη της πλειοψηφίας του λαού.” Η διατύπωση της σκέψης του φαίνεται κατανοητή στο μέσο αναγνώστη αλλά στην ουσία είναι απλοϊκά ύπουλη. Πέρα από την εξομοίωση του Βενιζέλου και του Καραμανλή – και παρακάτω του Σημίτη – με τον Μεταξά, το πρόβλημα που ανακύπτει είναι πως βγάζει ένα έμμεσο πόρισμα πως οι Έλληνες ηγέτες επέλεξαν τις “σωστές” συμμαχίες κόντρα στις επιλογές του λαού τους ακριβώς διότι ήταν οι “σωστές” κατ’ αυτούς επειδή το συμφέρον του έθνους ήταν πάνω από αυτούς. Οπότε δεν διστάζει να απονείμει τα θετικά εύσημα στον Μεταξά (φροντίζοντας να τον “υποβαθμίσει” σε παρένθεση αλλά τελικά με αυτό τον τρόπο υπερτονίζει τυπογραφικά το ρόλο του) λόγω της ελληνοβρετανικής προσέγγισης και  συγκρίνοντάς τον ανεδαφικά με τον επεκτατισμό του Βενιζέλου. Μόνο που κι εδώ η αλήθεια είναι αρκετά διαφορετική. Είναι εμφανές πως ακολουθεί τις απόψεις του ιστορικού Ιωάννη Κολιόπουλου στο βιβλίο Η δικτατορία του Μεταξά και ο πόλεμος του ‘40, ένα πολύ ενδιαφέρον έργο, που προσεγγίζει, κάπως μονοδιάστατα είναι η αλήθεια, μέσα από τα αρχεία του Φόρεϊν Όφις την εξωτερική πολιτική της 4ης Αυγούστου (επίσης ένα ομότιτλο και εξαιρετικό βιβλίο του Σπύρου Λιναρδάτου). Γενικά ο Κολιόπουλος είναι πολύ προσεκτικός στις διατυπώσεις του αλλά δεν κρύβει εντελώς πως αποδέχεται τον ωφελιμιστικό χαρακτήρα της ελληνοβρετανικής συμμαχίας, που όμως οδήγησε στα καταστροφικά Δεκεμβριανά του ‘44 και στον επερχόμενο εμφύλιο. Η παγίδα βρίσκεται εδώ: δεν ήταν η Ελλάδα που έκανε τις σωστές επιλογές αλλά πιέστηκε από τον βρετανικό παράγοντα να προσδεθεί στο άρμα του. Αυτή είναι η εξήγηση που ο γερμανόφιλος Μεταξάς κατέληξε ως αγγλόφιλος διότι προφανώς καταλάβαινε από νωρίς, και λόγω της δεδηλωμένης αγγλόφιλης πολιτικής του εντολοδόχου βασιλιά Γεωργίου Α’, προς τα που φύσαγε ο άνεμος. Κοινώς, συμφέροντα ακολουθούσε και εξυπηρετούσε κι όχι καθοδηγούμενος από κάποιο υψηλό πολιτικό ένστικτο. Πρέπει να θεωρηθεί σχεδόν βέβαιο πως το μυθικό ΟΧΙ υπαγορεύτηκε από την αγγλική πολιτική εξαιτίας της πολύχρονης προβληματικής διπλωματίας με την Ιταλία του Μουσολίνι. [7]

Έπειτα, η αναφορά στους δύο Βαλκανικούς πολέμους είναι πολλαπλά άστοχη. Διότι στον πρώτο είχαμε συμμαχία Ελλάδας – Σερβίας – Βουλγαρίας εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στον δεύτερο τη συμμαχία Ελλάδας – Σερβίας εναντίον της Βουλγαρίας όταν η τελευταία προέβαλλε επιθετικές εδαφικές αξιώσεις σε βάρος των άλλων δύο νέων χωρών. Από την άλλη, η Σερβία ποτέ δεν ήταν σταθερή σύμμαχος μας, άλλος μύθος κι αυτός η διαχρονική ελληνοσερβική συμμαχία, προέβαλλε κι αυτή πολλές αξιώσεις εκμεταλλευόμενη το σλαβόφωνο στοιχείο της Μακεδονίας, παρέα με τη Ρουμανία μερικές φορές λόγω του βλαχόφωνου πληθυσμού, με τελικό αποτέλεσμα πως όταν δημιουργήθηκε η Γιουγκοσλαβία, το διευθυντήριο του τιτοϊκού Βελιγραδίου να δημιουργεί, σε αγαστή σύμπνοια με το δικό μας ΥΠΕΞ,  πολλά προσκόμματα ανάλογα με τον εκατέρωθεν πολιτικό καιροσκοπισμό. Η πρόσφατη “συμμαχία” μας με τον εθνικιστή εγκληματία Μιλόσεβιτς καλό θα είναι να ειδωθεί – και να το αποδεχτούμε επιτέλους – ως ένα δυσάρεστο όσο και ανεπανόρθωτα ντροπιαστικό ανέκδοτο, που κόστισε πολλές δεκάδες χιλιάδες ζωές στο όνομα της “ορθόδοξης χριστιανικής αλληλεγγύης”. Κι επιπλέον, αν η Σερβία των αρχών του 20ου αιώνα είχε περισσότερο διασφαλισμένα τα εδάφη της και την πολιτικοστρατιωτική ισχύ της ενισχυμένη, δεν θα είχε απολύτως κανένα ενδοιασμό να προσαρτήσει τα εδάφη της Μακεδονίας και να καταλάβει την περιπόθητη Θεσσαλονίκη.[8]

Είναι περισσότερο φανερό από πριν πως εδώ η αντίληψη του Στάθη Καλύβα ορίζεται από καθαρά εθνικιστικά κριτήρια. Οι ανακρίβειες, οι ακροβασίες και οι στρεψοδικίες του άρθρου του, σε περίβλεπτη θέση σε μια ακραία νεοφιλελεύθερη εφημερίδα με στοιχεία ολοκληρωτισμού, καταδεικνύουν ένα σκέλος από μια οργανωμένη εκστρατεία επανατοποθέτησης της νεοελληνικής ταυτότητας στις αντιλήψεις των δεκαετιών του ’50 και του ‘60 μέσα στα νέα πλαίσια που φέρνει η σημερινή πολιτική και ιδεολογική κρίση. Το δηλώνει έμμεσα με το δήθεν καταφατικό ρητορικό ερώτημα στον τίτλο του άρθρου: “Επιστροφή στο παρελθόν;” Ουσιαστικά ο Στάθης Καλύβας είναι ένας από τους άφθονους εκπροσώπους ενός νέου ρεύματος που εμφορείται από το πνεύμα του Εθνικού Διχασμού, ακόμα κι όταν δεν το επιδιώκουν εκούσια. Αντί να τον κρίνουν και να τον προσπεράσουν, αναδημιουργούν και προλειαίνουν εκ νέου τις συνθήκες των αρχών του 20ού αιώνα. Δεν είναι τόσο παράδοξη αυτή η τακτική, η παγκόσμια οικονομική κρίση φέρνει στο προσκήνιο την εσωτερική ανασφάλεια για το μέλλον μιας χώρας. Πολύ συχνά, μια νομισματική κρίση μετακυλίεται σε κρίση εθνικής ταυτότητας και κυριαρχίας. Η δημαγωγία τρυπώνει εύκολα στις συνειδήσεις και κατασκευάζει απλά και εύπεπτα συνθήματα για να τις χειραγωγήσει.

Είναι πολύ χαρακτηριστική η αυτάρεσκη δήλωση του Αδόλφου Χίτλερ προς τον καγκελάριο Μπρύνινγκ, όταν αυτός ήταν ακόμα αρχηγός του NSPD στο Ράιχσταγκ, “η θεμελιώδης θέση της δημοκρατίας είναι: όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό.” [9] Δεν την ορίζει, λοιπόν, μόνο το ελληνικό σύνταγμα…

Αλλά επειδή εδώ τώρα προκύπτουν κι άλλα ζητήματα, που ξεφεύγουν από τα όρια του παρόντος κειμένου, θα συνεχίσουμε στο επόμενο.

Σημειώσεις

[1] Μαρκ Μαζάουερ, Μετά τον Πόλεμο, εκδ. Αλεξάνδρεια. Ο πλήρης τίτλος του Στ. Καλύβα, Κόκκινη Τρομοκρατία: η βία της Αριστεράς στην Κατοχή. Αντιγράφω από τη σελ 161 για να καταδείξω τις προθέσεις του συγγραφέα: “η κατάρρευση της ιδεολογικής ηγεμονίας της Δεξιάς το 1974 διέγραψε όλες τις αναφορές στην αριστερή τρομοκρατία. Πράγματι, η πρόσφατη επιστημονική ιστορική έρευνα τείνει να παραβλέπει, να ελαχιστοποιεί ή να εξωραΐζει την αριστερή τρομοκρατία.”

[2] Βασ. Ραφαηλίδη, Ιστορία (κωμικοτραγική) του Νεοελληνικού Κράτους, εκδ Εικοστού Πρώτου, σελ 14-15.

[3] Να σημειώσω εδώ πως τα ογκώδη έργα του Σόλωνα Ν. Γρηγοριάδη, του Σπύρου Λιναρδάτου αλλά και του Σπύρου Μαρκεζίνη είναι αποκαλυπτικά για το πόσο “ειρηνική” και “δημοκρατική” υπήρξε αυτή η περίοδος. Ο Ηλίας Πετρόπουλος θεωρούσε μάλιστα πως η περίοδος Καραμανλή και του Παλατιού ήταν χειρότερη κι από τον Εμφύλιο (η δήλωση παρατίθεται από τον Ιό της “Ε”).

[4] Εξαιρετικά διαφωτιστικός είναι ο Νίκος Αλιβιζάτος στο πρόσφατο βιβλίο του Το Σύνταγμα και οι Εχθροί του, εκδ Πόλις. Στην εισαγωγή (σελ 21), για τον 19ο αιώνα, παρατηρεί πως οι προεστοί χρησιμοποιούσαν το Σύνταγμα για να επανέλθουν με “δημοκρατικά μέσα” στην εξουσία. Παρακάτω, στη σελ 97: “Από τις επτά κοινοβουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν κατά την περίοδο της συνταγματικής μοναρχίας (1844, 1847, 1850, 1853, 1856, 1859 και 1860), μόνον τις πρώτες έχασε η κυβέρνηση που τις διεξήγαγε […]. Σε αυτό συνέτειναν πολλοί παράγοντες, από τους οποίου ξεχώριζαν οι κάθε είδους πιέσεις που ασκούνταν εις βάρος των εκλογέων, είτε απ’ ευθείας μέσω του κρατικού μηχανισμού -του στρατού προπάντων, και της χωροφυλακής- είτε εμμέσως, μέσω της ληστείας, που ανθούσε εκείνα τα χρόνια στην ελληνική ύπαιθρο και την οποία υπέθαλπαν διάφοροι τοπικοί παράγοντες, αποβλέποντας σε οφέλη.”

[5] “Σε αυτές τις περιόδους, για μεγάλα διαστήματα, οι παρεκβάσεις από την κοινοβουλευτική κανονικότητα ήταν πολλές, και οι αλλοιώσεις του Συντάγματος ακόμη περισσότερες.” Αλιβιζάτος οπ. σελ 20.

[6] Το αποκαλυπτικό βιβλίο του Τάσου Κωστόπουλου Πόλεμος και Εθνοκάθαρση, εκδ Βιβλιόραμα, παραθέτει σημαντικές πρωτογενείς όσο και αποσιωπημένες πηγές, τις αυτοβιογραφίες στρατιωτών του μικρασιατικού μετώπου και άγνωστα κυβερνητικά ντοκουμέντα για να καταδείξει τη φαυλότητα της βίας. Μας δίνει την εξής χαρακτηριστική πληροφορία για το πως αντιμετώπιζε η ελληνική πολιτική και στρατιωτική σκηνή τους Έλληνες Μικρασιάτες, ο διαβόητος ύπατος αρμοστής της Ελλάδας στη Σμύρνη Αριστείδης Στεργιάδης, διορισμένος από τον Βενιζέλο, δηλώνει λίγο πριν την ολοσχερή καταστροφή, σελ 138: “Καλύτερα να μείνουν εδώ να τους σφάξει ο Κεμάλ, γιατί αν πάνε στην Αθήνα θα ανατρέψουν τα πάντα”! Η εξήγηση βέβαια είναι πως ουσιαστικά διατάχτηκε από την κυβέρνηση του Δημ. Ράλλη “να μην δημιουργήσει προσφυγικό ζήτημα” προ της επερχόμενης καταστροφής για να παραμείνουν τα ερείσματα των ελληνικών συμφερόντων. Πολλές όσο και πικρές αναφορές για τον Στεργιάδη κάνει και ο Τζον Χόρτον στη Μάστιγα της Ασίας.

[7] Είναι χαρακτηριστικό πως ο Ι. Κολιόπουλος αποφεύγει να πάρει θέση για τα πραγματικά συμβάντα  γύρω από το ΟΧΙ διότι, όπως γράφει ο ίδιος, δεν ανήκει στη θεματολογία του βιβλίου του! Μια πολύ κομψή κίνηση από μέρους του…

[8] Το βιβλίο της Λένας Διβάνη Ελλάδα και Μειονότητες, εκδ Καστανιώτη, παραθέτει άφθονα τεκμήρια για τις διπλωματικές διελκυστίνδες μεταξύ των βαλκανικών χωρών χάρη στην πολιτική εκμετάλλευση των μειονοτήτων τους. Από την άλλη, οι Ανεπιθύμητοι Συμπατριώτες του Γιώργου Μαργαρίτη, εκδ Βιβλιόραμα, ξεκαθαρίζουν πολύ καλά το θολό τοπίο γύρω από την υπόθεση των Τσάμηδων αποκαλύπτοντας μια από τις πιο σκοτεινές και ηθελημένα ξεχασμένες σελίδες της βαλκανικής ιστορίας.

[9] Μαρκ Μαζάουερ, Σκοτεινή Ήπειρος, εκδ Αλεξάνδρεια, σελ 44.