Πολύ κακό για το τίποτα

Στην σημερινή Ελευθεροτυπία γίνεται μια παρουσίαση ενός φωτογραφικού λευκώματος μιας καθηγήτριας «πολιτισμικής ιστορίας» (υπάρχει τέτοιο πράμα;) σχετικά με τα αμερικανικά νεκροταφεία. Αντιγράφω ένα σημείο από τη συνέντευξη με τη συγγραφέα:

Ποιος είναι ο πιο «παράξενος» τάφος που έχετε ανακαλύψει;

«Δεν μπορώ να σκεφτώ τον πιο «παράξενο». Ενας από αυτούς, που περιλαμβάνεται στο βιβλίο μας και είναι ο τρομακτικότερος όλων, ανήκει στον Αμερικανό συνθέτη Τσαρλς Μπάλμερ (1817-1892)».

Πάω στον Γούγλη να δω τι το ιδιαίτερο έχει ο τάφος ενός μουσικού που η πιο αξιομνημόνευτη στιγμή του μάλλον ήταν να διευθύνει την ορχήστρα στην κηδεία του Αβραάμ Λίνκολν. Βρήκα τη φωτογραφία στο findagrave.com.

Εγώ προσωπικά περίμενα κάτι σαν αυτό:

Απεργία στην σκέψη

Κυκλοφορεί σε μερικά ιστολόγια – αλλά σε κανένα από τα βιβλιοφιλικά – μια ανακοίνωση εργαζομένων στο χώρο του βιβλίου για τη σημερινή απεργία τους. Την βρήκα ολόκληρη στο Ποείν του Σωτήρη Παστάκα οπότε πριν συνεχίσετε την ανάγνωση του παρόντος ποστ διαβάστε την ανακοίνωση πρώτα από κει.

Με προβλημάτισε πολύ η επιχειρηματολογία, το ύφος και η επιθετικότητα του κειμένου, είναι ξεκάθαρη η προέλευση της ιδεολογίας του αλλά τα επιχειρήματα είναι από προβληματικά έως έωλα. Η βιομηχανία του βιβλίου είναι μία εξαιρετικά περίπλοκη διαδικασία για να μας προσφερθεί αυτή η απόλυτη ισοπέδωση της καταγγελίας και των αιτημάτων των απεργών. Κατ’ αρχήν, τι σημαίνει «εργαζόμενος στο χώρο του βιβλίου»; Είναι αρκετοί οι κλάδοι των ειδικοτήτων στη γραμμή παραγωγής του βιβλίου. Δεν απεργεί, φαίνεται, μόνο ο τυπογράφος, ο στοιχειοθέτης (στην εποχή των Η/Υ υπάρχουν ακόμη αυτοί;), ο έμπορος χάρτου (συμπεριλαμβάνεται;), ο διακινητής (συμπεριλαμβάνεται;), ενδεχομένως ακόμα και οι γραμματείς των εκδοτικών οίκων (είπαμε κι ένα αστείο τώρα), αλλά και ο υπάλληλος πωλητής… άλλος; Ο πωλητής. Αυτή η απεργία καλεί τους πωλητές, όπου πωλητής νοείται ο υπάλληλος του βιβλιοπωλείου; Γιατί εδώ βρίσκω την πρώτη μεγάλη αδικία, η απόλυτη ισοπέδωση. Γιατί τονίζουν μεν τα «παλάτια» και τις «αλυσίδες» καταστημάτων, αλλά η προτροπή τους να μην αγοράσει κανείς τίποτα από κανένα βιβλιοπωλείο σήμερα δεν αποκλείει τους ιδιοκτήτες μικρών μαγαζιών, είτε στο κέντρο (που είναι ο κύριος στόχος τους) είτε τα συνοικιακά βιβλιοπωλεία που στην πλειοψηφία τους φυτοζωούν. Είναι κρίμα που δεν έχουν κάνει σαφή διαχωρισμό επειδή έτσι χτυπάνε και τους «μικρούς». Θα συναινέσω στην απεργία στερώντας από τον συνοικιακό βιβλιοπώλη ένα μέρος των σημερινών πενιχρών εσόδων του;

Να ανοίξω μια σημαντική παρένθεση εδώ. Αν ένα κεντρικό μεγάλο βιβλιοπωλείο τιμολογεί ένα βιβλίο με 2 ευρώ κάτω από την τιμή του εκδότη, όσο συνήθως είναι η «έκπτωση» για μεγάλους τίτλους, και ο συνοικιακός βιβλιοπώλης το πουλάει στην κανονική τιμή θα προτιμήσω τον δεύτερο. Για ένα πολύ απλό λόγο: τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής (εισιτήρια, νερό, τυρόπιτες κοκ) προς το κεντρικό βιβλιοπωλείο μπορούν να υπερβούν άνετα την αρχική τιμή του βιβλίου. Ακόμα κι αν θες δύο βιβλία. Και τρία άμα λάχει, αν είναι παραπάνω τότε έχει νόημα να πας «εκδρομή» στα μεγαλοκαταστήματα. Επιπλέον, ένας λόγος είναι και η σπανιότητα μιας έκδοσης αλλά αυτό δεν αποκλείει και την παραγγελία από το γειτονικό μαγαζί, γενικά όταν ξέρεις τι θες και το ζητάς οι «αλυσίδες» είναι ουσιαστικά άχρηστες. Προσωπικά, σε τέτοια μαγαζιά πηγαίνω μόνο όταν δεν ξέρω τι θέλω και διαλέγω εκείνη την ώρα. Κλείνει η παρένθεση.

Γράφουνε «απεργούμε για να μη δουλεύουμε ήλιο με ήλιο». Είναι απόλυτα δίκαιο και σωστό το αίτημα για μια πλειάδα εργαζομένων όλων των επαγγελματικών κατηγοριών, αλλά αποσιωπούν μια σημαντική παράμετρο: ήλιο με ήλιο δουλεύουν όλοι οι εργαζόμενοι εκτός από τους πωλητές και τους εμπόρους. Πράγμα που καταδεικνύει ότι αυτή η ανακοίνωση είναι άλλη μια τρύπα στο νερό, ο τυπογράφος λχ έχει ιδιωτική επιχείρηση και αυτός καθορίζει το ωράριο του ειδικά όταν έχει υφιστάμενους. Άρα, αυτή η πρόσκληση για απεργία αφορά αποκλειστικά και μόνο μερικές δεκάδες εργαζόμενων, που αντί να βρουν τρόπους να πιέσουν μια δεκάδα μεγαλομάγαζων επιχειρήσεων, συμπαρασέρνουν την οικονομία του εμπόριου βιβλίου χτυπώντας τους «μικρούς». Λένε, να μην αγοράσει κανείς τίποτα από κανένα βιβλιοπωλείο. Ο συνοικιακός βιβλιοπώλης φταίει τώρα; Τελικά αυτή απεργία αφορά μόνο τους υπαλλήλους των βιβλιοπωλείων, αλλά δεν μας λένε τίποτα τέτοιο ευθέως και σαφώς. Άρα;

Λένε τώρα το άλλο θεϊκό: Απεργούμε γιατί τα «παλάτια» και οι «αλυσίδες» καταστημάτων βιβλίου δε χτίζονται από την «δημιουργικότητα» και την «εργατικότητα» των αφεντικών μας, αλλά από την υπερεκμετάλλευση μας, τις χαμένες μας υπερωρίες, τα 600 – 700 ευρώ μισθό, τις πενιχρές αυξήσεις και τα ακριβά βιβλία. Απεργούμε για όλους ΕΜΑΣ. Κι όμως, αυτά τα «παλάτια» και οι «αλυσίδες» καταστημάτων βιβλίου χτίζονται με έναν καλύτερο τρόπο που αποδεικνύει ότι λειτουργούν με την άμεση συνέργεια των εκδοτών. Το ποσοστό των πωλήσεων που πάει στον συγγραφέα είναι 10% επί των πωλήσεων που η συνήθης οροφή τους είναι στα 2000 αντίτυπα. Αν κάνουν 1990 αντίτυπα, τα έσοδα τα κρατάει ο εκδότης. Ο εκδότης! Πόσο φταίει ο βιβλιοπώλης που ορίζει την τιμή σύμφωνα με την τιμολόγηση του εκδότη; Πουθενά, τόσο του δίνουν, τόσο κοστολογεί ανάλογα με το συμφέρον του. Έτσι, αν ένα βιβλίο έχει κόστος εκδότη, παράδειγμα, 16€ και το περιθώριο κέρδους του βιβλιοπώλη είναι 4€, οι «μεγάλοι» παίκτες θα πουλήσουν με 18€ και οι μικροί στην τιμή των 20€. Που τα είδανε λοιπόν τα «αντιασφαλιστικά μέτρα που προωθεί η κυβέρνηση με την πλήρη σύμπραξη ΣΕΒ- ΕΕ και ΠΑΣΟΚ»; Ποιοί είναι αυτοί οι περίφημοι εργαζόμενοι στο χώρο του βιβλίου; Αλλά είπαμε, να μην αγοράσει κανείς τίποτα από κανένα βιβλιοπωλείο. Το αυτί του εκδότη θα ιδρώσει; Επιστημονική φαντασία. Η απεργία γίνεται για άγρα μικροπολιτικών εντυπώσεων.

Για αυτό το λόγο είναι τραγικά γελοία η φράση: Απεργούμε για το βιβλίο. Ενάντια στην εργοδοτική – κυβερνητική λογική που θέλει το βιβλίο είδος πανάκριβο – απρόσιτο, μακριά από την πλειοψηφία της νεολαίας και των εργαζομένων. Μα αν γίνει πανάκριβο – απρόσιτο θα δείτε στον ασφαλιστικό ήλιο μοίρα… Η υπερτιμολόγηση υπάρχει παντού σε όλα τα προϊόντα, αλλά μη βαράμε άλλο το σαμάρι. Από τους εκδότες ξεκινάει το κακό.

Πριν καμιά εικοσαριά χρόνια ο γελοιογράφος Κώστας Μητρόπουλος έφτιαξε ένα εύστοχο σύνθημα: φόρος στο βιβλίο είναι φόρος στην σκέψη. Σήμερα μπορούμε να παραφράσουμε άνετα: απεργία (ψευδο)εργαζόμενων στο χώρο του βιβλίου, είναι απεργία στην σκέψη.

Γι αυτό, αν θέλουν να προωθήσουν την ψευδοϊδεολογία τους για να εξυπηρετήσουν το Κόμμα τους με γενικεύσεις και στρεψοδικίες, ας βρουν αλλού κορόιδα που τρώνε κουτόχορτο. Εμένα δεν με πείσατε. Αν θέλατε να κάνετε απεργία, να λέγατε με κάθε ειλικρίνεια: «οι υπάλληλοι στα μεγάλα σούπερ μάρκετ βιβλίων». Αν δεν σας αρέσουν και τα μισείτε, γιατί δέχεστε να δουλεύετε εκεί για να έχει πάτημα το Κόμμα να περιπαίζει άθλια τη νοημοσύνη μας;