Αναζητώντας το χαμένο ιστορικό κρίκο της κλωστοϋφαντουργίας: η περίπτωση Λαναρά

Ψάχνοντας για κάποια στοιχεία σχετικά με μια έρευνά μου, τα οποία θα έμπαιναν πιθανότατα ως παρένθεση, σκόνταψα στην υπόθεση του δυσάρεστου όσο και αμφιλεγόμενου βιομηχάνου Θωμά Λαναρά που μας άφησε χρόνους. Κοιτάζοντας περισσότερο το θέμα αναρωτήθηκα πόσο βαθιά μέσα στο χρόνο έφταναν οι κλωστοϋφαντουργικές επιχειρήσεις του αλλά βρήκα ορισμένες πολύ ενδιαφέρουσες ενδείξεις χάρη στο γνωστό πια όσο κι εξαιρετικά εντυπωσιακό ημερολόγιο του απεσταλμένου του προέδρου Χάρι Τρούμαν, ο Πολ Πόρτερ, την εποχή της διακυβέρνησης του τραπεζίτη Δημήτριου Μαξίμου κατά το 1947.

Ας κάνουμε μια παρένθεση και κάντε τον κόπο να διαβάστε πρώτα αυτό το ρεπορτάζ του Χρήστου Κορφιάτη για το ΒΗΜΑ στις 30/04/2006. Και συνεχίζουμε.

Η καταγραφή του εξόχως αποκαλυπτικού ημερολόγιου του Πολ Πόρτερ, με ημερομηνία Τρίτη 4 Φεβρουαρίου 1947, αποκαλύπτει μια συνάντηση με έναν βιομήχανο κλωστοϋφαντουργίας χωρίς -δυστυχώς- να διασώσει το επώνυμό του:

Με διερμηνέα τον Dipson, συζήτησα με έναν βιομήχανο κλωστοϋφαντουργίας και άλλους το ζήτημα της ενίσχυσης παραγωγικών δραστηριοτήτων με ρευστό. Και αυτοί εξέφρασαν το μεγάλο τους φόβο για πολιτική αστάθεια και μια αίσθηση ανασφάλειας. Φαντάζομαι πως οι περισσότεροι ιδιώτες με τους οποίους συνομιλώ είναι παλιές καραβάνες στο να μετατρέπουν τα κέρδη τους σε χρυσό ή συνάλλαγμα, για να τα φυγαδεύουν και να τα διασφαλίζουν στο εξωτερικό. Τους είπα ότι ένας ξένος  έχει την εντύπωση πως οι επιχειρηματίες της Ελλάδας ξεπουλάνε τη χώρα τους. Συνέχισα τη συζήτηση με τον Πεσμαζόγλου* και συμφωνήσαμε ότι πιθανότατα το ζήτημα δεν είναι ηθικό, αλλά αποτελεί ευθύνη της κυβέρνησης να απαγορεύσει τέτοιες πρακτικές. [1]

*Γεώργος Πεσμαζόγλου, ο πρόεδρος και διοικητής της Εθνικής Τραπέζης και της Εθνικής Κτηματικής Τραπέζης.

Τα συμφραζόμενα οδηγούν στο συμπέρασμα πως ο Πολ Πόρτερ είχε συναντηθεί με έναν βιομήχανο από τις κορυφαίες κλωστοϋφαντουργίες της εποχής. Η επιχείρηση του Ελευθέριου Μουζάκη, πασίγνωστος από την “Πεταλούδα”, ουσιαστικά ξεκίνησε φτωχά το 1950 οπότε στρεφόμαστε είτε στον απολύτως ξεχασμένο Ραζή, τον Νίκο Καρέλλα της Αιγαίον,  τον Χριστόφορο Κατσάμπα της Πειραϊκής Πατραϊκής ή στον πατέρα Λαναρά. Αμφότεροι οι τελευταίοι ήταν πολύ δραστήριοι στην μετακατοχική Ελλάδα -μεσούσης του Εμφυλίου…- αλλά η παρατήρηση του Πολ Πόρτερ, κι ας μην διέσωσε το όνομα, αποκτά μεγαλύτερη σημασία αναζητώντας τις προσωπικές πορείες του καθενός από αυτούς.

Όμως ο Χριστόφορος Κατσάμπας είχε εκλεγεί πρόεδρος του ΣΕΒ το 1945 και ήταν τόσο θορυβώδης στο έργο του, επανεκλέχτηκε αργότερα το 1947, που μάλλον θα έπρεπε να αντιμετωπίσουμε με σκεπτικισμό την άγνοια του Πολ Πόρτερ γι αυτόν.

Οπότε η πιθανότητα ισομοιράζεται μεταξύ Καρέλλα, Λαναρά και Κατσάμπα.

Ιδού πεδίον δόξης λαμπρό για τους ερευνητές.

Ας κάνουμε μια παραπομπή στο βιογραφικό του αποθανόντος Θωμά Λαναρά, όπως μας λέει το Insider.gr:

«Ο Θ. Λαναράς είναι πρώτος ξάδελφος του Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη από το γάµο της αδερφής του πατέρα του, Χριστόδουλου, µε τον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη και πρώτος ξάδελφος του Σπύρου Καπράλου [σ.σ. Διετέλεσε πρόεδρος του Χρημαστηρίου] , ο πατέρας του οποίου παντρεύτηκε τη δεύτερη αδερφή του Χριστόδουλου, ενώ η τρίτη κατά σειρά αδερφή του πατέρα του έγινε µέλος της ισχυρής οικογένειας Εφραίµογλου.»

Αυτά όπως και άλλες γνωστές παρόμοιες περιπτώσεις να έχουμε υπόψη όταν κάποιοι σκίζονται για «ελεύθερη αγορά», «ιδιωτική πρωτοβουλία» και “ανταγωνισμό στην οικονομία” στην Ελλάδα. Ο μεσαίωνας με τους βασιλικούς γάμους και τις επιμειξίες των φεουδαρχών δεν έχει πεθάνει ποτέ.

[1] Πολ Πόρτερ
Ζητείται: Ένα θαύμα για την Ελλάδα.
Έκδοση για το ΒΗΜΑ, σελ 144.

Σημ. Το ποστ αναβαθμίστηκε διακριτικά με μια προσθήκη. Ευχαριστώ τον φίλο Κάππα Γκρέκο από το Facebook για την υπενθύμιση με τον Ν. Καρέλλα.

Advertisements

Ο Στάθης Καλύβας τα κάνει (για μια ακόμη φορά) μαντάρα

Ο Στάθης Καλύβας δεν χρειάζεται συστάσεις, είναι πλέον γνωστός για τον αντιδραστικό τρόπο που εξετάζει την περίοδο του Εμφύλιου και την πυκνή αρθρογραφία του στις εφημερίδες, κυρίως στην Καθημερινή ως βασικός αρθρογράφος. Πρόσφατα, έγραψε ένα άρθρο στο οποίο ο προσεκτικός αναγνώστης, που έχει γνώσεις της ιστορίας πέρα από τις φόρμες των σχολικών εγχειρίδιων, θα διαπιστώσει πως τέτοιου είδους παρεμβάσεις συμβάλλουν επικουρικά στη καλλιέργεια και στον έλεγχο μιας νέας πολιτικής συνείδησης που θα υπαγορεύεται από τον απολογιτισμό σκοτεινών εποχών.

Το άρθρο έχει τίτλο Επιστροφή στο παρελθόν;

Κατηγορεί έναν Αμερικανό αρθρογράφο, πως “ο Roger Cohen, ένας από τους σοβαρότερους αρθρογράφους των New York Times, αναπαράγει σε πρόσφατο άρθρο του ένα στερεοτυπικό ιστορικό αφήγημα, σύμφωνα με το οποίο η ιστορία της Ελλάδας δεν είναι παρά μια διαδοχή καταστροφών: πόλεμοι, εθνοτικές εκκαθαρίσεις, δικτατορικά καθεστώτα και ένας εμφύλιος που τις συνέπειές του υφιστάμεθα έως σήμερα” και καταλήγει ο Στ. Καλύβας, πως “το αφήγημα της Ψωροκώσταινας πάσχει όσο και το αντίστοιχο της ισχυρής Ελλάδας. Και τα δύο γενικεύουν αποκλειστικά από το παρόν, ενώ απλοποιούν ασύστολα την ιστορία.” Η ιστορική σύνοψη του Roger Cohen δεν ενέχει κάποια παρατυπία ώστε να του προσάψει κανείς μια μεροληπτική αντιμετώπιση της νεοελληνικής ιστορίας. Εξάλλου, πρόσφατα ο Μαρκ Μαζάουερ έγραψε άρθρο στους Financial Times όπου κι αυτός ακολουθεί σχεδόν την ίδια γραμμή σε πιο ευρύτερα ιστορικοπολιτικά πλαίσια, αλλά πάντως καταγράφει κι αυτός διάδοχες καταστροφές για τις οποίες διαμαρτύρεται ο Στ. Καλύβας σε άλλες συνθήκες. Ίσως όμως να μην μπορεί να τον κατηγορήσει κι αυτόν ο Στ. Καλύβας καθώς μάς συστήθηκε στο πολυσυζητημένο δοκίμιο του Κόκκινη Τρομοκρατία στο πολύ σημαντικό συλλογικό έργο του Μαζάουερ Μετά τον Πόλεμο.[1] Κι ακόμα παραπέρα, κατηγορήθηκε πολλάκις,  όχι άδικα τις πιο πολλές φορές, πως ισοπεδώνεται σε ένα στερεοτυπικό ιστορικό αφήγημα αφού είναι έκδηλα απολογητής της Λευκής Τρομοκρατίας. Το δοκίμιο του είναι όντως ενδιαφέρον μα τα πορίσματα είναι αυτά που αμφισβητούνται έντονα επειδή γενικεύουν αποκλειστικά από το παρόν, ενώ απλοποιούν ασύστολα την ιστορία.

Στη συνέχεια γράφει το εκπληκτικό, πως “η Ελλάδα ήταν μία από τις πρώτες αποικίες που έφτιαξε εθνικό κράτος”!! Αν έγραφε για την Κύπρο θα ήταν ολόσωστος αλλά εδώ φανερώνει μια σύγχυση – ή μήπως πρόκειται για ακριτομυθία; Η Ελλάδα ήταν αποικία επί τουρκοκρατίας κι όχι τμήμα μιας πολυεθνικής αυτοκρατορίας και ακόμη ευρισκόμενη σε συνθήκες προτεκτοράτου επί Μεγάλων Δυνάμεων το 19ο αιώνα; Του ξέφυγε η παραδοχή πως, μετά το 1827, τελικά ήμασταν σχεδόν αγγλική αποικία λόγω του Κάνιγκ και του έχουμε άγαλμα στην ομώνυμη πλατεία, όπως τα λέει σκωπτικά ο Βασίλης Ραφαηλίδης στο γνωστό μπεστ σέλερ του;[2]

Παρακάτω θεωρεί πως “παρά τα όσα γράφονται σήμερα, η Ελλάδα έζησε κυρίως σε καθεστώς ειρήνης και δημοκρατίας και όχι κάτω από εμπόλεμες ή δικτατορικές συνθήκες.” Αν εννοεί ειρήνη και δημοκρατία και τις εξαιρετικά προβληματικές εποχές της συγκυβέρνησης Παλατιού και ΕΡΕ, που οδήγησαν στις εκλογές βίας και νοθείας το 1961 μέχρι την επταετή χούντα, τότε έχουμε ένα πρόβλημα αντίληψης και ερμηνείας από μέρους του Στ. Καλύβα. Γιατί μπορούμε να πούμε με σχετική ασφάλεια πως η μόνη περίοδος που υπήρξε μια δημοκρατία χωρίς προφανείς παρεκτροπές είναι η Μεταπολίτευση, που χάρη στη χούντα ξεφορτώθηκε λυτρωτικά την τυραννία της βασιλείας.[3] Εξαιρούμε βέβαια και την περίοδο του 19ου αιώνα διότι τότε υπήρξε ασφυκτικό μοναρχικό πολίτευμα με ελάχιστο δημοκρατικό πασπάλισμα.[4] Όπως εξαιρούμε και τις τραγελαφικές κυβερνήσεις των αρχών του 20ου αιώνα μέχρι τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, με τα δικτατορικά καθεστώτα αλλά και τα κοινοβουλευτικά πραξικοπήματα του Ελευθέριου Βενιζέλου.[5] Ο ασφυκτικός έλεγχος στην ύπαιθρο, οι εκκαθαρίσεις και η καταπίεση στις μειονότητες, οι διώξεις, οι εκτοπίσεις και οι εξορίες αντιφρονούντων αλλά και οι επαναλαμβανόμενες όσο και διαρκείς οικονομικές κρίσεις μάλλον παραπέμπουν περισσότερο σε μια εξαιρετικά βάναυση ειρήνη (για να δανειστούμε μια πετυχημένη έκφραση του Μαζάουερ) παρά σε μια ομαλή δημοκρατική μετάβαση της ελληνικής κοινωνίας.

Έπειτα συμπληρώνει τον παραπάνω συλλογισμό του: “Εντέλει, δεν περνάς από τον τρίτο στον πρώτο κόσμο, ούτε φτάνεις να είσαι μέσα στις τριάντα πιο πλούσιες χώρες του κόσμου μέσω απάτης και κοροϊδίας.” Δεν θα εξετάσουμε εδώ το γεγονός για το αν είμαστε πράγματι μέσα στις τριάντα πλουσιότερες χώρες με την κρίση του χρέους (της Ευρώπης; της υφηλίου;), το υπόρρητο εδώ είναι πως ο Έλληνας τα καταφέρνει διότι είναι “μάγκας”. Ουδέν ψευδέστερο. Η Ελλάδα κατάφερε να ανορθωθεί και να επιβιώνει μέσα από περίπλοκες διαδικασίες που συνεργεί απόλυτα την εξωτερική παρέμβαση: η σύγχρονη Ελλάδα έπρεπε να υπάρξει – όπως αργότερα και τα υπόλοιπα βαλκανικά κράτη – διότι το αργοσαπισμένο πτώμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν ήταν πια διαχειρίσιμο σε ευρύτερα γεωπολιτικά πλαίσια.

Στη συνέχεια, “η πορεία αυτή έχει πολλά και σύνθετα αίτια. Κατά τη γνώμη μου όμως, το πιο σημαντικό απ’ όλα ήταν η επιτυχής επιλογή ισχυρών συμμαχιών, αφού μια μικρή χώρα δεν μπορεί να σταθεί μόνη της. […] Αντίθετα, οι μεγάλες εθνικές τραγωδίες ήρθαν ως επιστέγασμα της εγκατάλειψης των συμμαχιών αυτών: τέτοιες ήταν οι περιπτώσεις της Μικρασιατικής Καταστροφής ή της διχοτόμησης της Κύπρου.” Στην περίπτωση της Μικρασιατικής Καταστροφής γνωρίζουμε πλέον πάρα πολλά πράγματα εδώ και πολύ καιρό, πως αυτή επήλθε κυρίως από την εδαφική πλεονεξία και τα στρατηγικά λάθη – που οδήγησαν στη θλιβερή δίκη των Έξι – και παράλληλα από το χάσιμο του ελέγχου των Μεγάλων Δυνάμεων επάνω στην αποθρασυμένη πλέον ελληνική ηγεσία.[6] Αλλά και η τραγωδία της Κύπρου βγάζει μάτι: βαφτίζει “εγκατάλειψη συμμαχιών” τη διχαστική δράση του Γρίβα και τις ΕΟΚΑ, τα πραξικοπήματα κατά του Μακάριου και την, εντέλει, εγκληματική πολιτική της χούντας που οδήγησε στον Αττίλα. Φταίνε οι άλλοι, όχι εμείς. Το γνωστό “πατριωτικό” ρητορικό κόλπο που πετάει τη μπάλα στην εξέδρα, κάπου εκεί θα γυροφέρνει και ο συνήθης ύποπτος Κίσινγκερ. Κι ακόμα περιμένουμε το πλήρες άνοιγμα του φακέλου της Κύπρου…

Εδώ τώρα τα μπερδεύει πολύ, “η επιλογή συμμαχιών είναι συνάρτηση της ποιότητας των πολιτικών ηγεσιών. Η συμβολή του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Κωνσταντίνου Καραμανλή (αλλά και του Ιωάννη Μεταξά!), υπήρξε ως προς αυτό καταλυτική. Αν εξετάσει κανείς την πολιτεία τους, θα διαπιστώσει πως πολλές φορές εξεβίασαν καταστάσεις, σπρώχνοντας την Ελλάδα στα όριά της ή και λίγο πιο πέρα απ’ αυτά, συχνά χωρίς να διαθέτουν την υποστήριξη της πλειοψηφίας του λαού.” Η διατύπωση της σκέψης του φαίνεται κατανοητή στο μέσο αναγνώστη αλλά στην ουσία είναι απλοϊκά ύπουλη. Πέρα από την εξομοίωση του Βενιζέλου και του Καραμανλή – και παρακάτω του Σημίτη – με τον Μεταξά, το πρόβλημα που ανακύπτει είναι πως βγάζει ένα έμμεσο πόρισμα πως οι Έλληνες ηγέτες επέλεξαν τις “σωστές” συμμαχίες κόντρα στις επιλογές του λαού τους ακριβώς διότι ήταν οι “σωστές” κατ’ αυτούς επειδή το συμφέρον του έθνους ήταν πάνω από αυτούς. Οπότε δεν διστάζει να απονείμει τα θετικά εύσημα στον Μεταξά (φροντίζοντας να τον “υποβαθμίσει” σε παρένθεση αλλά τελικά με αυτό τον τρόπο υπερτονίζει τυπογραφικά το ρόλο του) λόγω της ελληνοβρετανικής προσέγγισης και  συγκρίνοντάς τον ανεδαφικά με τον επεκτατισμό του Βενιζέλου. Μόνο που κι εδώ η αλήθεια είναι αρκετά διαφορετική. Είναι εμφανές πως ακολουθεί τις απόψεις του ιστορικού Ιωάννη Κολιόπουλου στο βιβλίο Η δικτατορία του Μεταξά και ο πόλεμος του ‘40, ένα πολύ ενδιαφέρον έργο, που προσεγγίζει, κάπως μονοδιάστατα είναι η αλήθεια, μέσα από τα αρχεία του Φόρεϊν Όφις την εξωτερική πολιτική της 4ης Αυγούστου (επίσης ένα ομότιτλο και εξαιρετικό βιβλίο του Σπύρου Λιναρδάτου). Γενικά ο Κολιόπουλος είναι πολύ προσεκτικός στις διατυπώσεις του αλλά δεν κρύβει εντελώς πως αποδέχεται τον ωφελιμιστικό χαρακτήρα της ελληνοβρετανικής συμμαχίας, που όμως οδήγησε στα καταστροφικά Δεκεμβριανά του ‘44 και στον επερχόμενο εμφύλιο. Η παγίδα βρίσκεται εδώ: δεν ήταν η Ελλάδα που έκανε τις σωστές επιλογές αλλά πιέστηκε από τον βρετανικό παράγοντα να προσδεθεί στο άρμα του. Αυτή είναι η εξήγηση που ο γερμανόφιλος Μεταξάς κατέληξε ως αγγλόφιλος διότι προφανώς καταλάβαινε από νωρίς, και λόγω της δεδηλωμένης αγγλόφιλης πολιτικής του εντολοδόχου βασιλιά Γεωργίου Α’, προς τα που φύσαγε ο άνεμος. Κοινώς, συμφέροντα ακολουθούσε και εξυπηρετούσε κι όχι καθοδηγούμενος από κάποιο υψηλό πολιτικό ένστικτο. Πρέπει να θεωρηθεί σχεδόν βέβαιο πως το μυθικό ΟΧΙ υπαγορεύτηκε από την αγγλική πολιτική εξαιτίας της πολύχρονης προβληματικής διπλωματίας με την Ιταλία του Μουσολίνι. [7]

Έπειτα, η αναφορά στους δύο Βαλκανικούς πολέμους είναι πολλαπλά άστοχη. Διότι στον πρώτο είχαμε συμμαχία Ελλάδας – Σερβίας – Βουλγαρίας εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στον δεύτερο τη συμμαχία Ελλάδας – Σερβίας εναντίον της Βουλγαρίας όταν η τελευταία προέβαλλε επιθετικές εδαφικές αξιώσεις σε βάρος των άλλων δύο νέων χωρών. Από την άλλη, η Σερβία ποτέ δεν ήταν σταθερή σύμμαχος μας, άλλος μύθος κι αυτός η διαχρονική ελληνοσερβική συμμαχία, προέβαλλε κι αυτή πολλές αξιώσεις εκμεταλλευόμενη το σλαβόφωνο στοιχείο της Μακεδονίας, παρέα με τη Ρουμανία μερικές φορές λόγω του βλαχόφωνου πληθυσμού, με τελικό αποτέλεσμα πως όταν δημιουργήθηκε η Γιουγκοσλαβία, το διευθυντήριο του τιτοϊκού Βελιγραδίου να δημιουργεί, σε αγαστή σύμπνοια με το δικό μας ΥΠΕΞ,  πολλά προσκόμματα ανάλογα με τον εκατέρωθεν πολιτικό καιροσκοπισμό. Η πρόσφατη “συμμαχία” μας με τον εθνικιστή εγκληματία Μιλόσεβιτς καλό θα είναι να ειδωθεί – και να το αποδεχτούμε επιτέλους – ως ένα δυσάρεστο όσο και ανεπανόρθωτα ντροπιαστικό ανέκδοτο, που κόστισε πολλές δεκάδες χιλιάδες ζωές στο όνομα της “ορθόδοξης χριστιανικής αλληλεγγύης”. Κι επιπλέον, αν η Σερβία των αρχών του 20ου αιώνα είχε περισσότερο διασφαλισμένα τα εδάφη της και την πολιτικοστρατιωτική ισχύ της ενισχυμένη, δεν θα είχε απολύτως κανένα ενδοιασμό να προσαρτήσει τα εδάφη της Μακεδονίας και να καταλάβει την περιπόθητη Θεσσαλονίκη.[8]

Είναι περισσότερο φανερό από πριν πως εδώ η αντίληψη του Στάθη Καλύβα ορίζεται από καθαρά εθνικιστικά κριτήρια. Οι ανακρίβειες, οι ακροβασίες και οι στρεψοδικίες του άρθρου του, σε περίβλεπτη θέση σε μια ακραία νεοφιλελεύθερη εφημερίδα με στοιχεία ολοκληρωτισμού, καταδεικνύουν ένα σκέλος από μια οργανωμένη εκστρατεία επανατοποθέτησης της νεοελληνικής ταυτότητας στις αντιλήψεις των δεκαετιών του ’50 και του ‘60 μέσα στα νέα πλαίσια που φέρνει η σημερινή πολιτική και ιδεολογική κρίση. Το δηλώνει έμμεσα με το δήθεν καταφατικό ρητορικό ερώτημα στον τίτλο του άρθρου: “Επιστροφή στο παρελθόν;” Ουσιαστικά ο Στάθης Καλύβας είναι ένας από τους άφθονους εκπροσώπους ενός νέου ρεύματος που εμφορείται από το πνεύμα του Εθνικού Διχασμού, ακόμα κι όταν δεν το επιδιώκουν εκούσια. Αντί να τον κρίνουν και να τον προσπεράσουν, αναδημιουργούν και προλειαίνουν εκ νέου τις συνθήκες των αρχών του 20ού αιώνα. Δεν είναι τόσο παράδοξη αυτή η τακτική, η παγκόσμια οικονομική κρίση φέρνει στο προσκήνιο την εσωτερική ανασφάλεια για το μέλλον μιας χώρας. Πολύ συχνά, μια νομισματική κρίση μετακυλίεται σε κρίση εθνικής ταυτότητας και κυριαρχίας. Η δημαγωγία τρυπώνει εύκολα στις συνειδήσεις και κατασκευάζει απλά και εύπεπτα συνθήματα για να τις χειραγωγήσει.

Είναι πολύ χαρακτηριστική η αυτάρεσκη δήλωση του Αδόλφου Χίτλερ προς τον καγκελάριο Μπρύνινγκ, όταν αυτός ήταν ακόμα αρχηγός του NSPD στο Ράιχσταγκ, “η θεμελιώδης θέση της δημοκρατίας είναι: όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό.” [9] Δεν την ορίζει, λοιπόν, μόνο το ελληνικό σύνταγμα…

Αλλά επειδή εδώ τώρα προκύπτουν κι άλλα ζητήματα, που ξεφεύγουν από τα όρια του παρόντος κειμένου, θα συνεχίσουμε στο επόμενο.

Σημειώσεις

[1] Μαρκ Μαζάουερ, Μετά τον Πόλεμο, εκδ. Αλεξάνδρεια. Ο πλήρης τίτλος του Στ. Καλύβα, Κόκκινη Τρομοκρατία: η βία της Αριστεράς στην Κατοχή. Αντιγράφω από τη σελ 161 για να καταδείξω τις προθέσεις του συγγραφέα: “η κατάρρευση της ιδεολογικής ηγεμονίας της Δεξιάς το 1974 διέγραψε όλες τις αναφορές στην αριστερή τρομοκρατία. Πράγματι, η πρόσφατη επιστημονική ιστορική έρευνα τείνει να παραβλέπει, να ελαχιστοποιεί ή να εξωραΐζει την αριστερή τρομοκρατία.”

[2] Βασ. Ραφαηλίδη, Ιστορία (κωμικοτραγική) του Νεοελληνικού Κράτους, εκδ Εικοστού Πρώτου, σελ 14-15.

[3] Να σημειώσω εδώ πως τα ογκώδη έργα του Σόλωνα Ν. Γρηγοριάδη, του Σπύρου Λιναρδάτου αλλά και του Σπύρου Μαρκεζίνη είναι αποκαλυπτικά για το πόσο “ειρηνική” και “δημοκρατική” υπήρξε αυτή η περίοδος. Ο Ηλίας Πετρόπουλος θεωρούσε μάλιστα πως η περίοδος Καραμανλή και του Παλατιού ήταν χειρότερη κι από τον Εμφύλιο (η δήλωση παρατίθεται από τον Ιό της “Ε”).

[4] Εξαιρετικά διαφωτιστικός είναι ο Νίκος Αλιβιζάτος στο πρόσφατο βιβλίο του Το Σύνταγμα και οι Εχθροί του, εκδ Πόλις. Στην εισαγωγή (σελ 21), για τον 19ο αιώνα, παρατηρεί πως οι προεστοί χρησιμοποιούσαν το Σύνταγμα για να επανέλθουν με “δημοκρατικά μέσα” στην εξουσία. Παρακάτω, στη σελ 97: “Από τις επτά κοινοβουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν κατά την περίοδο της συνταγματικής μοναρχίας (1844, 1847, 1850, 1853, 1856, 1859 και 1860), μόνον τις πρώτες έχασε η κυβέρνηση που τις διεξήγαγε […]. Σε αυτό συνέτειναν πολλοί παράγοντες, από τους οποίου ξεχώριζαν οι κάθε είδους πιέσεις που ασκούνταν εις βάρος των εκλογέων, είτε απ’ ευθείας μέσω του κρατικού μηχανισμού -του στρατού προπάντων, και της χωροφυλακής- είτε εμμέσως, μέσω της ληστείας, που ανθούσε εκείνα τα χρόνια στην ελληνική ύπαιθρο και την οποία υπέθαλπαν διάφοροι τοπικοί παράγοντες, αποβλέποντας σε οφέλη.”

[5] “Σε αυτές τις περιόδους, για μεγάλα διαστήματα, οι παρεκβάσεις από την κοινοβουλευτική κανονικότητα ήταν πολλές, και οι αλλοιώσεις του Συντάγματος ακόμη περισσότερες.” Αλιβιζάτος οπ. σελ 20.

[6] Το αποκαλυπτικό βιβλίο του Τάσου Κωστόπουλου Πόλεμος και Εθνοκάθαρση, εκδ Βιβλιόραμα, παραθέτει σημαντικές πρωτογενείς όσο και αποσιωπημένες πηγές, τις αυτοβιογραφίες στρατιωτών του μικρασιατικού μετώπου και άγνωστα κυβερνητικά ντοκουμέντα για να καταδείξει τη φαυλότητα της βίας. Μας δίνει την εξής χαρακτηριστική πληροφορία για το πως αντιμετώπιζε η ελληνική πολιτική και στρατιωτική σκηνή τους Έλληνες Μικρασιάτες, ο διαβόητος ύπατος αρμοστής της Ελλάδας στη Σμύρνη Αριστείδης Στεργιάδης, διορισμένος από τον Βενιζέλο, δηλώνει λίγο πριν την ολοσχερή καταστροφή, σελ 138: “Καλύτερα να μείνουν εδώ να τους σφάξει ο Κεμάλ, γιατί αν πάνε στην Αθήνα θα ανατρέψουν τα πάντα”! Η εξήγηση βέβαια είναι πως ουσιαστικά διατάχτηκε από την κυβέρνηση του Δημ. Ράλλη “να μην δημιουργήσει προσφυγικό ζήτημα” προ της επερχόμενης καταστροφής για να παραμείνουν τα ερείσματα των ελληνικών συμφερόντων. Πολλές όσο και πικρές αναφορές για τον Στεργιάδη κάνει και ο Τζον Χόρτον στη Μάστιγα της Ασίας.

[7] Είναι χαρακτηριστικό πως ο Ι. Κολιόπουλος αποφεύγει να πάρει θέση για τα πραγματικά συμβάντα  γύρω από το ΟΧΙ διότι, όπως γράφει ο ίδιος, δεν ανήκει στη θεματολογία του βιβλίου του! Μια πολύ κομψή κίνηση από μέρους του…

[8] Το βιβλίο της Λένας Διβάνη Ελλάδα και Μειονότητες, εκδ Καστανιώτη, παραθέτει άφθονα τεκμήρια για τις διπλωματικές διελκυστίνδες μεταξύ των βαλκανικών χωρών χάρη στην πολιτική εκμετάλλευση των μειονοτήτων τους. Από την άλλη, οι Ανεπιθύμητοι Συμπατριώτες του Γιώργου Μαργαρίτη, εκδ Βιβλιόραμα, ξεκαθαρίζουν πολύ καλά το θολό τοπίο γύρω από την υπόθεση των Τσάμηδων αποκαλύπτοντας μια από τις πιο σκοτεινές και ηθελημένα ξεχασμένες σελίδες της βαλκανικής ιστορίας.

[9] Μαρκ Μαζάουερ, Σκοτεινή Ήπειρος, εκδ Αλεξάνδρεια, σελ 44.

V for Verification

Ενώ οι ατομικές πράξεις αντίστασης παρέμεναν σπάνιες, ανώνυμα μηνύματα προς τους κατακτητές άρχισαν να απλώνονται σε πόλεις και κωμόπολεις. Η ανωνυμία άλλωστε αποτελεί συχνά ένα όπλο των αδυνάτων απέναντι στους δυνατούς. Στα τέλη Ιουλίου του 1941 γιγάντια βαμμένα V εμφανίστηκαν ξαφνικά σε τοίχους δρόμων της Αθήνας, Οι Γερμανοί επέμεναν ότι εννοούσαν τη γερμανική νίκη, οι Ιταλοί το «Vinceremo» (Θα νικήσουμε). Οι Έλληνες είχαν άλλη άποψη. «Χτες είδα δύο τεράστιες επιγραφές με μαύρη λαδομπογιά πάνω στα μάρμαρα ενός μεγάρου της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας», έγραφε ο Δούνιας στις 29 Ιουλίου. «»Vinceremo» και στο πλάι ένα κεφαλαίο Μ, δηλαδή Μουσολίνι. Κάποιος όμως κόλλησε στο πλάι τα γράμματα ERDA. Και οι Αθηναίοι διαβάζουν τώρα: «Vinceremo Merda»!» (Θα νικήσουμε – Σκατά!). Πολλές φορές, για να μην υπάρξει παρανόηση, μετά το «V» ακολουθούσαν τα γράμματα «RAF».
Mαρκ Μαζάουερ, στην Ελλάδα του Χίτλερ, σελ 117-118.

Διαβασμένος γράφει, δεν ξεμαθαίνει

being_there

Το κλέος της Ρεπούση είναι να χαράζεται ανεξίτηλα το όνομά της δια βίου.

Γράφει εχθές μεταξύ άλλων ο δεν-είμαι-εθνικιστής Στάθης:

Εγραψε χθες το «Εθνος»: «Ιδιαιτέρως εμπνευσμένη η επιλογή της κυρίας Θάλειας Δραγώνα για τη θέση του γενικού γραμματέα στο υπουργείο Παιδείας. Με την ίδια λογική θα μπορούσε να αναλάβει υφυπουργός και η κυρία Ρεπούση…»!

Το βρίσκω διαβολικά λογικό. Αν μάλιστα μετακληθεί και ο κ. Σόρος για να μας συγγράψει την αληθινή ιστορία της ασυνέχειας στην καλλιέργεια της πατάτας ανάμεσα στα έθνη, θα ‘χουμε αγγίξει το τέλειο στα ελληνικά γράμματα για τα αεί κούτσουρα και τους διά βίου ραγιάδες.

Ξεχνάει όμως ο δεν-είμαι-εθνικιστής αρθρογράφος(;) και γελοιογράφος(;) τι έγραφε ο Καραμανλής, πολιτικός προϊστάμενος της τότε υπουργού Γιαννάκου-Κουτσίκου, που ήταν προϊσταμένη της Μαρίας Ρεπούση, για τη μικρασιατική καταστροφή στη διδακτορική του διατριβή που δημοσίευσε πριν από είκοσι τόσα χρόνια με τίτλο «ο Ελευθέριος Βενιζέλος και οι εξωτερικές μας σχέσεις, 1928-1932».

[Ο Ελευθέριος Βενιζέλος] οραματιζόταν την πιθανότητα επίτευξης στο μέλλον μιας ελληνοτουρκικής συνομοσπονδίας. Γι’ αυτόν τον λόγο έμοιαζε να αποδέχεται ως και την αμφιλεγόμενη θεωρία του Κεμάλ για την κοινή καταγωγή των δύο λαών. Και οι δύο ονειρεύονταν την ανάσταση του Βυζαντίου με την Κωνσταντινούπολη σαν πρωτεύουσα, δημιουργημένου όχι από την κατίσχυση του ενός έθνους επάνω στο άλλο αλλά από τη βαθμιαία ειρηνική τους συγχώνευση.

Και αλλού:

Οι ίδιοι άνθρωποι [σ.σ. ο Βενιζέλος και ο Ινονού] που πίστευαν ότι το χάσμα ήταν αγεφύρωτο, τώρα αντιλαμβάνονταν ότι τίποτε σχεδόν δεν εμπόδιζε την ελληνοτουρκική φιλία.

Όχι ο Γιωργάκης και ο Ισμαήλ Τζεμ!

Το σχετικό άρθρο και μια συζήτηση πριν δυο χρόνια.

Πλούσια τα κλέη της Ρεπούση.

_____________________________

ΥΓ. Τον Κίσσιντζερ ξέχασε ο ερίτιμος αρθρογράφος(;) και γελοιογράφος(;) αλλά που θα πάει, θα τον θυμηθεί κι αυτόν κάποια επόμενη φορά μαζί με το απεχθές κλέος και τον ρυπαρό ουγγροεβραίο.

Ποιος ελληνοχριστιανικός πολιτισμός;

2019

Η λογοκριτική παρέμβαση στο βίντεο του Κώστα Γαβρά, που δείχνει το κηφηναριό να «καλλωπίζει» τον Παρθενώνα, άναψε πολύ ενδιαφέρουσες συζητήσεις στο διαδίκτυο για τα όρια της λογοκρισίας απέναντι στην ιστορική αλήθεια. Σαφέστατα, το κομμένο τμήμα του βίντεο θέτει ορθά κοφτά την ιστορική πραγματικότητα αλλά εδώ ανακύπτουν δύο διαφορετικά ζητήματα. Το πρώτο είναι η εμφανής διαπλοκή του κλήρου με το κράτος, που ως δημόσιοι λειτουργοί έχουν το θράσος να επεμβαίνουν σε πεδία όπου δεν θα έπρεπε να έχουν λόγο στη σύγχρονη εποχή. Αυτό είναι το προφανές, η αλήθεια που ενοχλεί και αποκαθηλώνει, αποσιωπάται. Αυτό μας οδηγεί στο δεύτερο ζήτημα, που είναι η προβληματική ταυτότητα του κυρίως ειπείν ελληνοχριστιανικού πολιτισμού – και με αυτό θα ασχοληθώ στο παρόν ποστ. Πώς μπορούμε να μιλάμε για τον Ελληνισμό της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας όταν οι πολίτες του αυτοαποκαλούνταν Ρωμιοί και είχαν δηλωτικό της πολιτισμικής και κοινωνικής ταυτότητάς τους την καταγωγή από τους Ρωμαίους; Τα σχολικά βιβλία πάσχουν από τα σοβαρά κενά στη διδασκαλία τους, τουλάχιστον παλιότερα μας έλεγαν ότι ο Ελληνισμός τελειώνει το 146 πΧ όταν νικούν οι Ρωμαίοι στην Κόρινθο και συνεχίζει, θαυματουργά αναγεννημένος ξαφνικά από τις στάχτες του, επί Κωνσταντίνου. Η ενδιάμεση ρωμαϊκή περίοδος είναι απλά μια αποσιωπημένη παρένθεση και όσο λιγότερα γνωρίζουμε γι αυτήν, τόσο το καλύτερο για μας τα καλά χριστιανόπουλα. Και πραγματικά, δεν υπάρχει κάποιο γνωστό -στην Ελλάδα- σύγγραμμα που να αφοσιώνεται αποκλειστικά και μόνο σε αυτήν τη «χαμένη» ιστορική περίοδο. Επιμένω σε αυτό το σημείο γιατί το ελληνορθόδοξο zeitgeist έχει πετύχει μια άνευ προηγουμένου διαστρέβλωση της ιστορίας προκειμένου να επιτύχει μια ανερμάτιστη απευθείας σύνδεση με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, όταν διείδε μετά την επανάσταση του ’21 ότι το συνέφερε πολιτικά για την μεταοθωμανική επιβίωσή του.

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι ο ελληνικός πολιτισμός αφομοιώθηκε από τον ρωμαϊκό με μεγάλη ευκολία και ταχύτητα, καθώς ο τελευταίος εμπνεόταν συχνά πυκνά από την ομηρική εποχή, από την αρχιτεκτονική μέχρι τη θρησκεία. Πρόκειται για ένα σχεδόν τυπικό δείγμα συμπεριφοράς μιας πολυεθνικής αυτοκρατορίας, όπου τα μέλη της δρουν αλληλεπιδραστικά με την κεντρική διοίκηση πολιτικά, στρατιωτικά και οικονομικά για συνεκτικούς λόγους. Ένα σοβαρό σφάλμα που γίνεται εδώ στην ελληνική μπανανία των καθαρόαιμων απογόνων του Μεγαλέκου, είναι να θεωρείται η ρωμαϊκή αυτοκρατορία ως ελληνορωμαϊκή πολιτισμική σύγκλιση. Ουδέν ψευδέστερο. Οι Ρωμαίοι ήταν πολυεθνικό κράτος και όσα δικαιώματα είχαν οι Έλληνες, τα μοιράζονταν εξίσου με τους Κέλτες, τους Γαλάτες, τους Σκύθες, τους βορειοαφρικανούς, τα βαρβαρικά φύλα της Βόρειας Ευρώπης κοκ. Πολλοί Ρωμαίοι αυτοκράτορες ήταν «βάρβαροι» και η δομή τη αυτοκρατορίας χαρακτηριζόταν από τον πλουραλισμό που διέπει σήμερα, σε μικρότερο ίσως βαθμό, και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Απλά, το ελληνικό στοιχείο επηρέασε και διαμόρφωσε πρώτο, λόγω καλής γειτονίας αρχικά, τον ρωμαϊκό πολιτισμό, ο οποίος άρχισε να χτίζεται επάνω στον μυστηριώδη ετρουσκικό πολιτισμό.

Για να κατανοήσουμε όμως τον Χριστιανισμό, πρέπει να κατανοήσουμε τη θρησκευτική πραγματικότητα της εποχής. Είναι ψέμα ολκής ότι οι ρωμαϊκοί θεοί ήταν σχεδόν αποκλειστικά και ελληνορωμαϊκοί. Από τον τρίτο αιώνα πΧ μέχρι τον τρίτο μΧ αναπτύχθηκε σε πολύ μεγάλη έκταση το φαινόμενο του θρησκευτικού συγκρητισμού, όπου οι θεότητες από την Ελλάδα, την Αίγυπτο, την Ανατολή και τον ευρωπαϊκό Βορρά αναμίχθηκαν σε ένα ιδιότυπο ρωμαϊκό πολυθεϊστικό σύμπαν, που συμπεριελάμβανε τους θεογονικούς και κοσμογονικούς μύθους που τις συνόδευαν. Έτσι, δίπλα στις ρωμαϊκές, ετρουσκικές και ελληνικές θεότητες συμπορεύονταν οι θεοί που έφεραν οι Πέρσες, οι Μήδοι, οι Ασσύριοι, οι Χαλδαίοι, οι Μαγουσαίοι, οι Αιγύπτιοι, οι Εβραίοι, οι Φοίνικες, οι Σκύθες, οι Αρμένιοι… Μια πολυεθνική κοινωνία δεν μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς τους θεούς κάθε φυλής και εθνότητας. Σε αυτό το σημείο, οι Ρωμαίοι φάνηκαν διαλλακτικοί και η διορατικότητά τους εξασφάλισε στην αυτοκρατορία αρκετούς αιώνες επιβίωσης μέχρι την μεγάλη πτώση της. Ή περισσότερο ακριβολογικά, τη μεγάλη διάσπασή της.

Στα μέσα εκείνης της περιόδου έρχεται ο απόστολος Παύλος να βάλει(;) σε μια τάξη αυτό το πολυθεϊστικό χάος, που σημειωτέον ανέπτυξε τη μαγεία (γοητεία ή γητεία είναι ο ακριβής όρος για εκείνη την εποχή) σε τέτοιο βαθμό που εξισώθηκε με τις υπάρχουσες θρησκείες σαν σύμφυρμα θεουργικών εκδηλώσεων -μέσω του συγκρητισμού- ως βασική έκφρασή τους. Τότε γεννήθηκαν οι πρώτες χριστιανικές κοινότητες, που άρχισαν από νωρίς να εφαρμόζουν τις αρχές της αυτοδιαχείρισης[*] μέσα στην ρωμαϊκή κοινωνία. Φυσικά, και οι άλλες εθνότητες ήταν σε ένα σημαντικό βαθμό αυτοδιαχειριζόμενες αλλά σε αντάλλαγμα ήταν υποχρεωμένες να εφοδιάζουν τη Ρώμη με προϊόντα πρώτης ανάγκης, φόρους και άνδρες για το στρατό της. Οι Χριστιανοί ήταν αντίθετοι σε αυτό το σύστημα εισφορών[**] γιατί δημιουργήθηκαν και αναπτύχθηκαν μέσα από τα σπλάχνα της αυτοκρατορίας -δεν υπήρχαν από πριν για να κατακτηθούν- προβάλλοντας αξιώσεις για αυτονομία. Με άλλα λόγια, ήταν ο εσωτερικός εχθρός. Αυτός ήταν ο ουσιαστικός λόγος που οι Ρωμαίοι τους κυνήγησαν κι όχι το παραμύθι που μας ταΐζουν στα σχολεία περί θρησκευτικής αντίθεσης με αγαθουλίστικα άγια και αγνά θύματα κάτω από τους ματωμένους κυνόδοντες των θηρίων στις αρένες. Είπαμε, η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ήταν πολυσυλλεκτικό και πολυπολιτισμικό φαινόμενο, τόσες πολλές θρησκείες ήταν ανεκτές στο εσωτερικό της, οι Χριστιανοί τι τους πείραζαν ως ακόμα μία θρησκευτική κοινότητα ανάμεσα στις δεκάδες; Η ανάπτυξη του Χριστιανισμού ήταν καθαρά πολιτικό ζήτημα με τεράστιες οικονομικές προεκτάσεις που έβλαπτε τα  συμφέροντα των Ρωμαίων αυτοκρατόρων. Δεν αρκεί η αγάπη και η προσευχή προς τον Θεό για να τραφείς πνευματικά, προηγούνται οι σωματικές ανάγκες και γι αυτές πρέπει να ασκήσεις μια μορφή εμπορίου ή να παράγεις αυτά που χρειάζεσαι για να επιζήσεις. Αφού οι τοπικές κοινωνίες των Χριστιανών ήταν αυτοδιαχειριζόμενες και συναλλάσσονταν μόνο μεταξύ τους, αναμενόμενο είναι ο Καίσαρας να θυμώνει που δεν αποδίδεται σε εκείνον αυτό που του ανήκει…

Η αλματώδης άνοδος του Χριστιανισμού δεν ήταν αυτή που διέσπασε την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Οι πολιτικές έριδες, η κοινωνική, θρησκευτική και πνευματική διαφθορά, οι σπάταλοι πόλεμοι, οι συχνές εξεργέσεις και οι επιδρομές των βαρβάρων στα σύνορα έφεραν την ανεπανόρθωτη πολιτική, οικονομική, στρατιωτική και πολιτιστική καθίζηση, που βέβαια ελάχιστα επηρέασε τους πρώτους Χριστιανούς αφού αυτοί ήταν αυτοτελείς ως κοινότητες και είχαν αποκτήσει εν τω μεταξύ οικονομική ανεξαρτησία. Όταν έσπασε στα δύο η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, πρώτος ο Κωνσταντίνος θα συνειδητοποιήσει πως οι Χριστιανοί θα είχαν τον κυρίαρχο ρόλο στα πράγματα. Θα το καταλάβουν αργότερα και στο δυτικό τμήμα της αυτοκρατορίας όταν οι Χριστιανοί αρχίσουν να παραγκωνίζουν ανταγωνιστικά τους Φοίνικες και τους Εβραίους στο εμπόριο, ενώ τα υπολείμματα της Ρώμης είχαν παραδοθεί βορά στους κάθε λογής εισβολείς, με αποτέλεσμα την οριστική διάλυση του δυτικού τμήματος και την ανάδυση των νέων δυνάμεων με τη δημιουργία των πρώτων χριστιανικών κρατών στην Δυτική Ευρώπη.

Το πρώιμο Βυζάντιο, ακολούθησε μια πιο μακροπρόθεσμη συνεκτική πολιτική που είχε σαν αντίκρυσμα να ακολουθήσει επίφοβες επεμβάσεις για να κρατήσει τη συνοχή του ανατολικού ρωμαϊκού τμήματος. Χάρη στον διορατικό Κωνσταντίνο, οι Χριστιανοί επέβαλλαν με την τρομοκρατική πνευματική ισχύ τους και την οικονομική ευμάρεια τους την άμεση συμμετοχή στη διοίκηση αυτού του μορφώματος που θα ονομαστεί πολύ αργότερα, και αρκετά αυθαίρετα, Βυζαντινός Πολιτισμός. Που κατά βάση ήταν Ρωμαϊκός, με επίσημη θρησκεία τον Χριστιανισμό. Και θα επιζήσει μασκαρεμένος, για 400 χρόνια ακόμα, ως Οθωμανική Αυτοκρατορία. Μην γελιόμαστε και μην τρέφουμε αυταπάτες, για να επιζήσει η Οθωμανική Αυτοκρατορία, αναγκαστικά υιοθέτησε τις πολιτικές και στρατιωτικές δομές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, που ουσιαστικά ήταν Ρωμαϊκή! Δεν είναι, λοιπόν, μεγάλη υπερβολή να πούμε ότι τα κατάλοιπα της Ρώμης επέζησαν πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια μέχρι να ρίξει οριστικά την ταφόπλακα ο Κεμάλ Ατατούρκ, πρόσφατα πριν ένα αιώνα…

Όμως οι Εθνικοί, οι πιστοί των πατρώων θρησκειών λένε οι σύγχρονοι δωδεκαθεϊστές αλλά δεν είναι ακριβής όρος αυτός καθώς τότε οι παραδόσεις τους είχαν διαφθαρεί σε πολύ μεγάλο βαθμό από την τεράστια επιρροή της μαγείας (η γοητεία που είπαμε πιο πάνω) ως κυρίαρχη θρησκευτική πρακτική, παρέμεναν αδιάλλακτοι όσο η εξουσία δεν μπορούσε να τους ελέγχει εύκολα. Ήταν οι «παγανιστές», οι χωρικοί της υπαίθρου όπως δηλώνει η λατινική ρίζα pagan, αλλά η έννοια θα αφορά εύλογα και μεγάλα κομμάτια του πληθυσμού των αστικών κέντρων. Οι τελευταίοι θα την πληρώσουν πρώτοι με μαζικές σφαγές, δημεύσεις περιουσιών και βίαιους ξεριζωμούς. Οι χωρικοί θα συγχρωτιστούν, αν δεν απωθηθούν, με τους επήλυδες μετοίκους που προέρχονταν από τις μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών που εφάρμοζαν οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες[***]. H αλλοίωση του ευρύτερου πληθυσμού στα Βαλκάνια ήταν ένα αναπόδραστο γεγονός για το οποίο εθελοτυφλούμε συστηματικά στο όνομα της τρισχιλιετούς συνέχειας του ελληνικού πολιτισμού.

Η ελληνικότητα του Βυζαντίου είναι περισσότερο μια προσχηματική εικόνα που τότε εξυπηρετούσε τα γεωπολιτικά συμφέροντα της περιοχής. Γιατί, στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και την Ανατολή, τα ελληνικά ήταν η lingua franca για την επικοινωνία μεταξύ των διαφορετικών γλωσσικών κοινοτήτων με τον ίδιο τρόπο που σήμερα χρησιμοποιούνται τα αγγλικά. Επί του αυτοκράτορα Ηράκλειου (Flavius Heraclius Augustus, 6ος-7ος μΧ) επικράτησε η ελληνική γλώσσα ως επίσημη γλώσσα της αυτοκρατορίας. Πιο πριν, ο Ιουλιανός (Flavius Claudius Julianus) δολοφονείται από έναν στρατιώτη για του Χριστού την πίστη, ο ανίκανος Αρκάδιος (Flavius Arcadius) έδωσε την άδεια στον Αλάριχο να ερειπώσει την Ελλάδα για να αποτρέψει τον δυτικό αυτοκράτορα Ονώριο από το να κατακτήσει την καμμένη γη που ορεγόταν, ο Θεοδόσιος (Flavius Theodosius) σφάζει αβέρτα τους Εθνικούς στη Θεσσαλονίκη και ο Ιουστινιανός (Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus) σφραγίζει και τις τελευταίες πνευματικές αναλαμπές της αρχαίας Ελλάδας. Ας μην συνεχίσουμε άλλο, πολύ ελληνική συμπεριφορά είχαν οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες της Νέας ΡώμηςΔεν είχε καμία απολύτως αξία η καταγωγή σου. Είτε ήσουν Έλλην, Άραβας, Αρμένιος, πάνω απ’ όλα έπρεπε να είσαι Χριστιανός. Αν οι Βυζαντινοί άκουγαν τον όρο ελληνοχριστιανισμός, το λιγότερο που θα σου έκαναν θα ήταν να σου κόψουν τη γλώσσα. Πόσο βυζαντινο-ελληνικός είναι ο πολιτισμός των σημερινών χωρών των Βαλκανίων, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία; Αν έχουμε την απαίτηση να ονομάζουμε ελληνικό το Βυζάντιο, πείτε το και στα αδέρφια μας τους Σλάυους που ήταν υποτακτικοί [μας] για εκατοντάδες χρόνια αλλά γεννήθηκαν μέσα από την Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η ελληνικότητα του Βυζαντίου γεννήθηκε στα στερνά του για εθνικιστικούς λόγους, λίγο πριν από την Άλωση, όταν είχε χάσει τη συντριπτική πλειοψηφία των εδαφών της.

Η πνευματική οπισθοδρόμηση του Βυζαντίου είναι εμφανής στα καλλιτεχνικά (ας πούμε…) έργα. Αν δεις μια αγιογραφία είναι σαν να τις έχεις δει όλες. Αν ακούσεις έναν βυζαντινό ύμνο, έχεις προσλάβει αμέσως όλο το απροσμέτρητο… βάθος της Βυζαντινής μουσικής, αφού υφολογικά δεν προοδεύει μέσα στο χρόνο. Κάθε μορφή τέχνης, ακολουθεί ένα κώδικα που παραμένει ίδιος και αναλλοίωτος επί χίλια σχεδόν χρόνια μέχρι την Άλωση. Πολλοί ελληνικοί πάπυροι με πολύτιμη γραμματεία ξύνονται για να γραφούν από πάνω ανούσιοι ύμνοι και εσχατολογίες σαλεμένων καλόγερων. Το Βυζάντιο ήταν ένας βάλτος του πνεύματος και της σκέψης που πάγωσε το χρόνο, οι ελάχιστες εξαιρέσεις (Πλήθων Γεμιστός, Λέων ο Μαθηματικός ή Σοφός, Μιχαήλ Ψελλός κι άλλοι λίγοι άξιοι πνευματικοί άνθρωποι) επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

Όμως η ανάσταση της σύγχρονης ελληνικότητας είναι… δυτικό εφεύρημα. Μέχρι να μας δώσει ο Τζωρτζ Κάννινγκ την ευκαιρία να ορθοποδήσουμε ως έθνος, δεν είχαμε κανένα πρόβλημα να ντυνόμαστε με τούρκικες φορεσιές, να κάνουμε ασβεστοκονίαμα αγάλματα και μέλη αρχαίων ναών, να μιλάμε άλλες γλώσσες εκτός της (επίσημης και κρατικής) ελληνικής, να χρησιμοποιούμε τη λέξη Έλληνας ως βρισιά. Όταν μάθαμε ότι μπορούμε να εμπορευτούμε τα περασμένα μεγαλεία μας με λίγο κρασί, λίγο θάλασσα και το αγόρι μου, γίναμε ξαφνικά απόγονοι του πιο πριν μισητού Πλάτωνα, τον καταραμένο Αριστοφάνη, την πουστάρα τον Μεγαλέκο, τον φτηνό Όμηρο, τον επαίσχυντο ηδονιστή Επίκουρο…

Σήμερα, οι κληρονόμοι της οπισθοδρόμησης και του σκοταδισμού έχουν την απαίτηση να τους πάρουμε στα σοβαρά γιατί -λέει- θίγονται. Θα έλεγα κάτι για σκισίματα και άλλα ωραία κοσμητικά αλλά δεν θέλω να φανώ περισσότερο αγενής. Η κίνηση κατά του Κώστα Γαβρά είναι ένα σύμπτωμα που δεν χρειάζεται περισσότερες διαγνώσεις για να εντοπίσουμε την αρρώστια. Κι αυτή λέγεται αρτηριοσκλήρωση. Αν πράγματι το χριστιανικό ιερατείο ήθελε να είναι ειλικρινές, θα παραδεχόταν ανοιχτά τις μελανές σελίδες της ιστορίας του, απαλλάσοντας το από την υποχρέωση να απολογηθεί ετεροχρονισμένα. Αλλά, ο δεσμός του με την εξουσία δεν κρύβει το καταστροφικό βυζαντινισμό και το ραγιαδισμό απέναντι στην κληρονομιά της ύστατης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, την κυρίως ειπείν Οθωμανική, που οι συνέπειες της κατάρρευσής της ταλανίζουν μέχρι σήμερα το πολιτικό μας σύστημα με την επιβίωση και τον παρασιτισμό του ρασοφόρου πολιτικοκοινωνικού μορφώματος.

_________________________

[*] αν αυτό σας θυμίζει κάποιες  «μοντέρνες θεωρίες», καλώς θα σας τις θυμίσει.
[**] δηλαδή, οι πρώτοι Χριστιανοί ήταν ακριβώς σαν τους… μισητούς Ιεχωβάδες!
[***] που συχνά ήταν πολυπληθείς βόρειοι εισβολείς και τους έδιναν απλόχερα γη για να μην την ρημάζουν, με ανταλλάγματα τον προσηλυτισμό τους στον Χριστιανισμό και τις εισφορές προς τη Νέα Ρώμη με
προϊόντα πρώτης ανάγκης, φόρους και άνδρες για το στρατό της. Κάπου δεν το ξανάγραψα αυτό;

Ο Άη Νικόλας και ο κατηραμένος ναός της Αρτέμιδος

nika

Το καλυτερότερο κόμικ όλων των εποχών. Να το σκηνοθετήσει πάραυτα ο Ζακ Σνάιντερ.

Προτείνω στο ΥΠΠΟ να καλέσει τον σκηνοθέτη για να χρηματοδοτήσει την υπερπαραγωγή του με την ευλογία και το χρήμα του Αγίου Όρους.

Ποιοί 300;

Απολαύστε υπεύθυνα αληθινή ιστορία χωρίς να χρειαστεί πρόσθετο λιθαράκι χολυγουντιανού ψεύδους.

Συνεχίστε να διαβάζετε Ο Άη Νικόλας και ο κατηραμένος ναός της Αρτέμιδος.

Τι εννοεί ο ρωμαιολάτρης ποιητής Στάθης;

ώς πόσο θα επιμένεις ότι η αδυναμία σου πρέπει να μάχεται; Ερεθίζει τους Δυνατούς η αδυναμία (είναι υπόμνηση των θεών στους θνητούς για το τι τούς περιμένει), ερεθίζονται οι Δυνατοί με την αδυναμία και τη βάζουν στόχο…

*****

…όπως με κείνον τον φουκαρά που είπε στον Σπάρτακο:

«Δεν κάνω εγώ για Σπάρτακος!»

«Κάνεις όμως για να γράψεις την ιστορία μου» του απάντησε ο ήρωας και πήρε τον φουκαρά στον λαιμό του…

Οποιαδήποτε αναλογική συσχέτιση με σύγχρονα γεγονότα και καταστάσεις είναι χολη-γουντιανώς συμπτωματική.