Μίκης, ανοχύρωτη λογική

Αν και το ελληνικό κοινό έχει αποθεώσει τον «λαϊκό» Θεοδωράκη, φαίνεται να στέκεται διστακτικό απέναντι στον «συμφωνικό» Θεοδωράκη. Πού το αποδίδετε; 

Η συμφωνική μουσική προϋποθέτει δύο βασικά στοιχεία: α) Μουσική μόρφωση και β) Πλούσιο ελεύθερο χρόνο, γεγονός που περιορίζει το ποσοστό των φίλων της συμφωνικής μουσικής στη χώρα μας περίπου σε 0,01% του πληθυσμού.

Τα ΝΕΑ

Αντιστρέφοντας κατά τη δική μου γραφή:

Αν και το ξένο φιλόμουσο κοινό έχει αποθεώσει τον «συμφωνικό» Θεοδωράκη, φαίνεται να στέκεται διστακτικό απέναντι στον «λαϊκό» Θεοδωράκη. Πού το αποδίδετε; 

Η λαϊκή μουσική προϋποθέτει δύο βασικά στοιχεία: α) Μουσική μόρφωση και β) Πλούσιο ελεύθερο χρόνο, γεγονός που περιορίζει το ποσοστό των φίλων της λαϊκής μουσικής στις χώρες του εξωτερικού περίπου σε υποδεκαδικά ψηφία.

Όου γιές. Μα σοβαρά τώρα.

Το κοινό του Μπαχ δεν ήταν περισσότερο μορφωμένο απ’ όσο το σημερινό κοινό. Και σίγουρα οι Μπητλς δεν είχαν αξιώσεις από το δικό τους κοινό να κατανοεί τις πολύπλοκες περιελίξεις της αρμονίας και της μελωδικής γραμμής. Αν όμως ένας Μπετόβεν σκεφτόταν να προσαρμόσει το δημιουργικό του οίστρο στο μορφωτικό επίπεδο των ακροατών του, η Ενάτη Συμφωνία θα ήταν ένα τραγουδάκι για το MAD TV. Αλλά από την άλλη γνωρίζουμε ότι ο Μότσαρτ ήταν τόσο ποπ όσο η Μαντόνα σήμερα, εκείνος ο αυτοκράτορας ήταν εξαιρετικά διορατικός για το ταλέντο του νεαρού Αμαντέους όταν τον μάλωσε επειδή η όπερά του έχει «πάρα πολλές νότες». Δεν θέλω να πιάσω τώρα τον Tom Waits και τον Bob Dylan. Υπάρχουν όμως κι άλλες δύο αστοχίες του Δημιουργού Μίκη. Στην πρώτη συνάγει το συμπέρασμα ότι η λαϊκή μουσική δεν χρειάζεται μόρφωση. Αμ δε! Τότε με την ίδια ευκολία να ακούμε όλες τις άλλες λαϊκές παραδόσεις όλων των χωρών, γίνεται; Η δεύτερη αστοχία αφορά τα περί «ελεύθερου χρόνου», αλήθεια πόσος χρόνος χρειάζεται για να ακούσει κανείς το «λαϊκό» έργο του Θεοδωράκη σε σχέση με τις εννέα συμφωνίες του Μπετόβεν; 

Αλλά αυτό που δεν θα σχολιάσω είναι η αυταρέσκεια του ως «λαϊκού δημιουργού». Αρκεί.

Advertisements

11 thoughts on “Μίκης, ανοχύρωτη λογική

  1. Ζητώ συγγνώμη, γιατί θα είμαι (για άλλη μια φορά) κακός:

    Όντως η συμφωνική μουσική απαιτεί «μουσική μόρφωση» (δεν είναι 100% σωστός ο όρος, αλλά τέλος πάντων…) — αλλά όχι και πάρα πολλή, γιατί τότε θα φανεί ξεκάθαρα η κενότητα του συμφωνικού έργου του…

  2. Μήπως έχουμε άραγε θεοποιήσει τη συμφωνική μουσική και θεωρούμε πως δε γίνεται ένας συνθέτης να είναι σοβαρός αν δεν γράφει συμφωνικά έργα;

    Γιατί άραγε πρέπει να θεωρούμε σοβαρό ένα έργο γραμμένο για 70μελή ορχήστρα δυτικότροπων εγχόρδων και πνευστών και όχι ένα παραδοσιακό μουσικό κομμάτι γραμμένο, π.χ., για ένα σαμισέν ή για ένα κότο ή για λαούτο και βιολί ή έστω μόνο για φωνή και φυσαρμόνικα;

    Ποτέ δε μπόρεσα να καταλάβω αυτά τα στεγανά. Ξέρω βέβαια ότι η συμφωνική μουσική προσφέρεται, εξ ίσου με τη «λαϊκή», για την εξυπηρέτηση πολιτικών σκοπιμοτήτων: δείτε τις «εθνικές» μουσικές σχολές (π.χ. την «Ομάδα των 5» στη Ρωσία), οι οποίες εκφράζουν και κάποια εθνικιστικά ιδεώδη.

    Θυμάμαι πάντως και την προσπάθεια του Keith Emerson, κημπορντίστα των Emerson Lake & Palmer με το 1ο του κονσέρτο για πιάνο, το οποίο μου φάνηκε μάλλον ανάξιο λόγου. Άραγε, είναι σοβαρή μουσική αυτό μόνο και μόνο επειδή είναι γραμμένο για συμφωνική ορχήστρα; Εμένα μου θύμισε περισσότερο πρωτόλεια προσπάθεια φοιτητή μουσικολογίας.

    Και για να φέρω το ζήτημα στον Θεοδωράκη, γιατί πρέπει να ψάχνουμε να κάνουμε διάκριση μεταξύ του «λαϊκού» Θεοδωράκη και του «συμφωνικού» Θεοδωράκη; Δηλαδή ο Θεοδωράκης αποκτά ουσία και αξία μόνον μέσω της σύνθεσης συμφωνικών έργων;

    Κάπου δηλαδή νομίζω ότι και οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι κάνουν χαζές ερωτήσεις – αλλά και οι συνεντευξιαζόμενοι δίνουν χαζές απαντήσεις.

  3. Νομίζω ότι οι νόρμες ή αν θέλετε οι επιθετικοί προσδιορισμοί μπροστά από την λέξη «Μουσική», είναι ατυχείς στην σημερινή τους χρήση.

    Η χρήση τους πρέπει να υπάρχει μόνο και μόνο για λόγους ταξινόμησης και εντοπισμού. Αυτή είναι η ανάγκη. Όμως αυτά τα επίθετα, έχουν γίνει αυτοσκοπός. Έτσι σήμερα αν ρωτήσεις κάποιον σου λέει ακούω λαϊκά ή ακούω έντεχνα, rock, pop, κλασσική, όπερα κ.λπ. Η απορία μου είναι χαζή ίσως, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει εδώ και χρόνια: Μουσική, ποιος ακούει;

  4. Ποιος ακούει μουσική…Ποιος…Μήπως ο Μάτσας;

    Υ.Γ. Τον Μίκη τον έχω εξαντλήσει και μ’ έχει εξαντλήσει και αυτός.Ο μακαρίτης ο Σιδηρόπουλος πρόλαβε να τα πει, και πρόλαβε να μην τα πάρει πίσω. Ο Σαββόπουλος εκατό μετάνοιες έκανε μετά για το «Θοδωράκιαμ’ Χατζιδάκιαμ’εσείς τρώτε και πίνετε και μένα με τρώει η αρκούδα».Τι να πούμε τι Τζαστ ενάδερ? Χαζός ειναι ο κόσμος; δεν βλέπει τι γίνεται; Ποιος λαϊκος Θοδωράκης, ρε παιδιά…Ποιος λαϊκός και ποιος συμφωνικός…Παρ τον έναν και χτύπα τον άλλο είναι.

  5. Συνήθως το «σοβαρή» μπροστά από την μουσική μπαίνει από σύμβαση. Δεν νοείται κυριολεκτικά. Δεν θεωρούνται οι υπόλοιπες μουσικές μη σοβαρές. Τώρα για το τι είναι η κάθε μουσική ας αναρωτηθούμε τι είναι τα άρλεκιν και ο κώδικας δαβίντζι και τι ο ντοστογιέφσκι και ο σέξπηρ. Σαφώς και υπάρχουν άνθρωποι που δεν βρίσκουν διαφορά ή μάλλον καταναλώνουν μετά μανίας τα πρώτα και πιθανόν να τα θεωρούν και ανώτερα. Καλή τύχη σε όποιον θέλει να τους πείσει πως δεν είναι έτσι.

  6. Θα μου επιτρέψετε να προσθέσω και ένα «καλή τύχη», για όποιον προσπαθήσει να διαφοροποιηθεί από την υφέρπουσα πολιτιστική δικτατορία των ατάλαντων που ελέγχει εδώ και δεκαετίες τον τόπο.Δεν θα επανέλθω. Δεν χρειάζεται.Αλλωστε δεν προσπαθώ να πείσω και κανένα. Προτείνω μόνο αν θέλετε να ακούσετε λαϊκά να ακούσετε Τσιτσάνη, Μάρκο, Χιώτη, Δερβενιώτη, Άκη Πάνου,Καλδάρα,Μπακάλη κλπ,κλπ. Στην κλασσική ο Τζαστ είναι ο ειδικός αλλά ο Σαλκώτας δε μου φαίνεται χειρότερος από τον Μίκη. Ούτε ο Χρήστου. Και ο Ξενάκης ιδιαίτερος μεν αλλά τα πιο πολλά σύγχρονα ρεύματα από εκείνον ξεκινάνε. Για τις κινηματογραφικές επενδύσεις έχουμε τον Βαγγέλη Παπαθανασίου να μας εκπροσωπεί. Ο καθένας στη θέση του λοιπόν. Γιατί κακό το να βαφτίζει κανείς το Άρλεκιν ανώτερο του Ντοστογιέφσκι, αλλά κακό και το να παριστάνει ο ποιητής Φανφάρας τον Πάουντ ή τον Τζόυς.Ο καθένας σύμφωνα με την αξία του, για τον καθένα σύμφωνα με τα γούστα του.Για τρεις μέρες θα σας στέλνω θαλασσινό αεράκι από την πατρίδα του Μάρκου.

  7. Συμφωνώ σχεδόν με όλους σας, σας ευχαριστώ. Αυτά τα αναμασήματα περί «σοβαρής», «λαϊκής», συμφωνικής» μουσικής κοκ έχουν καταντήσει αφόρητα από την αυτάρεσκη χρήση τους σε χείλια ουσιαστικά άσχετων με το χώρο. Γιατί εντάξει, μερικές σελίδες του Μίκη είναι πολύ δυνατές αλλά είναι ανόητο να αυτοκατηγοριοποιείται κανείς. Ας αφήσουμε το χρόνο και τη συνείδηση του κόσμου να κρίνουν τι είναι «κλασικό» (όπως οι Μπητλς πλέον) ή «λαϊκό» (περισσότερο «λαϊκός» είναι ο Μπάρτοκ παρά «κλασικός» για καθαρά τεχνικούς λόγους).

  8. Δεν έχει κανένα λόγο ο Μίκης να αυτοκατηγοριοποιείται, ούτε βέβαια έχουμε λόγους να τον θεοποιούμε ή δαιμονοποιούμε. Έχει προσφέρει στην ελληνική μουσική, σαφέστατα. Έχει μια πλούσια ιστορία.

    Αλλά έχει κάνει και μπαλαφάρες ολκής (συνεργασίες με Ρέμο και Βίκυ Λέανδρος, λ.χ.). Έλεος δηλαδή, τι σχέση έχει με το πολιτικά φορτισμένο έργο του η Λέανδρος; Με τι βιώματα να το ερμηνεύσει;

    Ομοίως, έχει πει αλήθειες κατά καιρούς, αλλά άλλες φορές, για να χαϊδέψει τ’αυτιά του αναγνωστικού κοινού κάποιων άλλων εντύπων, τις αναίρεσε κατά το «με λένε Ρίζο κι όπως θέλω τα γυρίζω».

  9. Σύντομη προσθήκη, αν και γνωρίζω ότι ειναι αγένεια να συνεχιζει κανείς, αφου ο οικοδεσπότης βάλει τελεία στο θέμα.Δεν είπα πουθενά ότι είναι κακές ούτε οι κατηγοριοποιήσεις ούτε καν οι αυτοκατηγοριοποιησεις.Αντιθέτως τις θεωρώ ως λυδία λιθο κάθε καλλιτεχνικού έργου. Δηλαδή το να λέει κανείς «κάνω λαϊκά τραγούδια» και τα τραγούδια να είναι όντως λαϊκά.Ή το να λέει «κάνω ταινίες ουέστερν» και να είναι πράγματι έτσι.Η τέχνη με τις κατηγοριοποιήσεις προχώρησε, και όταν έσπασε η φόρμα πάλι εντός κάποιων κατηγοριών έσπασε.Θεωρώ σημαντικό λοιπόν το να υπηρετεί κάποιος μία κατηγορία, ένα είδος, πείτε το όπως θέλετε, αλλά και το να προσπαθεί εντός του είδους να σπάσει τη φόρμα.Το τσαλαβούτημα από κατηγορία σε κατηγορία δεν προκρίνω. Είναι αυτό το «όλα τα σφαζω όλα τα μαχαιρώνω» των καλοκαιριών μας που ξέρουμε ότι με μαθηματική ακρίβεια ο πωλητής θα μας κλέψει στο ζύγι.

  10. Το κακό με την περίπτωση του Θεοδωράκη είναι πως πια η μουσική του φορτώθηκε με τόσα αχρείαστα λόγια που κοντεύει να πνιγεί στον ωκεανό της πολυλογίας.

    Και το γράφω αυτό, ενώ εκτιμώ πολύ πολλά από τα έργα του. Αλλά, ξοδεύτηκαν τόσα πολλά για την την εν ζωή φήμη που η υστεροφημία μάλλον δύει. Έστω, θα χρειαστεί μακρά ξεκούραση.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s