Ο Μέγας Αλέξανδρος και η παραπαίουσα νεοελληνική πολιτική

Στις πρώτες εκατό μέρες της βασιλείας του, ο εικοσάχρονος Μέγας Αλέξανδρος ακολούθησε μία επιθετική τακτική για να εξασφαλίσει τη μακεδονική κυριαρχία χωρίς να αφήσει περιθώριο να αμφισβητηθεί λόγω της δολοφονίας του Φιλίππου. Το ζητούμενο ήταν μέσα σε εκατό ημέρες να σβηστεί κάθε αντίσταση και εσωτερική αμφιβήστηση προκειμένου να θέσει σε εφαρμογή τους μεγαλόπνοους στόχους του. Ο Δημοσθένης έπεισε την αθηναϊκή Εκκλησία του Δήμου την απόσχιση από τη μακεδονική κυριαρχία, η Θήβα αναπτυσσόταν στρατιωτικά, η Σπάρτη παρακολουθούσε στενά για να αδράξει στην κατάλληλη στιγμή την ευκαιρία και τα γειτονικά με την Μακεδονία βασίλεια επεδίωκαν την ανεξαρτησία τους – και μάλιστα με τους συμβούλους του Αλέξανδρου να του προτείνουν να δεχτεί την ανεξαρτησία των γειτόνων αυτών με αντάλλαγμα μια μορφή ειρήνευσης. Όμως ο Αλέξανδρος δεν δέχτηκε καμία πρόταση απ’ όλες γιατί ο αντικειμενικός όσο και μακρινός στόχος του ήταν η Περσία και θα τον επιτύγχανε μόνο αν εξασφάλιζε την ηρεμία, την υπακοή και τη συνοχή του βασίλειου του στον ελλαδικό χώρο. Με άλλα λόγια, το όραμά του ήταν ανώτερο από τις πρόσκαιρες πολιτικές που τον πίεζαν να ακολουθήσει.

Με το πρόσχημα του εθνικού θέματος και την επίσπευση μεταρρυθμίσεων προκηρύσσονται εκλογές για την ανανέωση της λαϊκής εντολής όταν αυτά τα θέματα έπρεπε να τεθούν σε εφαρμογή κατά τις πρώτες εκατό ημέρες της κυβέρνησης!

Αμέσως κατέβηκε με 3.000 άντρες στη Θεσσαλία και απέκλεισε τον στρατό της στη κοιλάδα των Τεμπών περικυκλώνοντας το πέρασμα μοιράζοντας στα δύο το στρατό του – άθλος ιδιαίτερα δύσκολος λόγω της γεωλογικής διαμόρφωσης της περιοχής. Κι αντί να τους εξουδετερώσει, προτίμησε να δώσει την απόφαση στο συμβούλιο της θεσσαλικής συμμαχίας. Τότε οι Θεσσαλοί υποχώρησαν και δήλωσαν υποταγή εξελέγοντάς τον επικεφαλής της συμμαχίας αυτής και παραχωρώντας του το στρατό. Ο Αλέξανδρος κατευθύνθηκε στη συνέχεια προς τη Θήβα καταλαμβάνοντας το ιερό πέρασμα των Θερμοπυλών. Η Αμφικτυονία της Θήβας, θορυβημένη από την ήττα των Θεσσαλών, τον ανακύρηξε ηγεμόνα τους. Η πορεία συνεχίστηκε μέχρι τη Θήβα όπου και στρατοπέδευσε στέλνοντας ένα ηχηρό πολιτικό μήνυμα στους Αθηναίους, οι οποίοι με τη σειρά τους συμβιβάστηκαν και αποδέχτηκαν τις προτάσεις του μακεδόνα στρατηλάτη εξοστρακίζοντας τον θορυβώδη Δημοσθένη.

Η διασφάλιση και η εγκυρότητα της κυριαρχίας του Αλεξάνδρου ήρθε με την κωμικοτραγική επίσκεψή του στο μαντείο των Δελφών. Οι ιερείς έστειλαν αγγελιοφόρο να του πει πως η Πυθία… δεν ήταν διαθέσιμη και να έρθει άλλη μέρα, πράμα που εξόργισε τον Αλέξανδρο επειδή πιεζόταν από μία φυλή βόρεια του βασιλείου του και ήθελε να τελειώνει γρήγορα. Τότε μπήκε μέσα στα δωμάτια της Πυθίας και την πήρε σηκωτή(!) μέχρι το μαντείο για να του δώσει το χρησμό που θα διασφάλιζε την κυριαρχία του. Τότε μόνο η Πυθία, ζαλισμένη από τις αναθυμιάσεις, του έδωσε το χρησμό «αήττητος ει, ω παι«… Έτσι, εξασφαλισμένος από τη συναίνεση που εξασφάλισε τις εκατό πρώτες ημέρες, κατάφερε με δυσκολία να καταστείλει τις εξεργέσεις κατά μήκος του Δούναβη και ίσα που πρόλαβε να «κλειδώσει» τη στρατηγική του μόλις ο Δαρείος προσπαθούσε να εξαγοράσει τις πόλεις κράτεις με δωροδοκίες και στρατιωτικές συμμαχίες. Όλες οι πόλεις κράτη, φοβούμενες την αντίδραση του Αλέξανδρου, αρνήθηκαν πλην της Σπάρτης. Όμως, ο Δημοσθένης, εξόριστος πλέον με άλλους Αθηναίους και Θηβαίους άρχοντες και με τα λεφτά από τις δωροδοκίες του Δαρείου, διέδωσε ότι ο Αλέξανδρος ήταν νεκρός στο πόλεμο με τις φυλές του Δούναβη κι έπεισε τους Θηβαίους να εξεγερθούν εναντίον της μακεδονικής φρουράς που έμενε έξω από την Θήβα. Ο Αλέξανδρος μαθαίνει τα νέα και γίνεται έξαλλος. Με μία απίστευτη πορεία δεκατριών ημερών μέχρι να φτάσει στη Θήβα με το στρατό του, σε κανονικές συνθήκες θα χρειαζόταν τρεις βδομάδες, ισοπεδώνει την πόλη προς παραδειγματισμό κι εκφοβισμό τόσο προς τις υπόλοιπες πόλεις κράτη όσο και προς τον Δαρείο.

ένα χαρακτηριστικό δείγμα μιας πολιτικής 2.300 ετών που εφαρμόστηκε στη σύγχρονη ελληνική πολιτική σκηνή είναι όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1981 προσπάθησε να αντικαταστήσει δραστικά σε καίριους τομείς στη δομή του κράτους τοποθετώντας τους δικούς του μηχανισμούς

Αυτή η ακραία αντίδραση έχει ιστορικά ανάλογα στον 20ο αιώνα: τις ατομικές βόμβες στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι και το βομβαρδισμό της Δρέσδης που επιτάχυναν τη λήξη του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου. Παρολαυτά, το χαρακτηριστικό στίγμα αυτής της περιόδου είναι ότι όλα αυτά συνέβησαν μέσα σε ένα χρόνο (336-335 πΧ), διάστημα εξαιρετικά μικρό και με πλούσια αποτελέσματα στην πολιτική του Αλέξανδρου. Το βασικό στοιχείο της πολιτικής αυτής είναι η ταχύτητα και αποτελεσματικότητα με την οποία τον πρώτο χρόνο μιας διακυβέρνησης η πολιτική πρέπει να εδραιώνεται σε γερές βάσεις για να έχει άμεσα αποτελέσματα. Σε αυτή την πολιτική υπάρχει ένα πρότυπο που μπορούμε να το δούμε να εφαρμόζεται σε πολλές κυβερνήσεις στους τελευταίους αιώνες ακόμη κι όταν τα αποτελέσματα ήταν αντίθετα λόγω μιας πολιτικής απειρίας που δεν διέθετε ο μακεδόνας στρατηλάτης. Μόλις εκλέχτηκε ο Λίνκολν, εφτά Πολιτείες αποσχίστηκαν από την κεντρική κυβέρνηση με το γνωστό επακόλουθο του Αμερικανικού Εμφύλιου. Ο Κένεντυ εξευτελίστηκε στην κρίση με τον Κόλπο των Χοίρων πριν κλείσουν οι 100 μέρες κυβέρνησης, ο νεοεκλεγείς Κώστας Σημίτης αντιμετώπισε πολύ δύσκολα την κρίση των Ιμίων αλλά και αποφάσισε να απαλλάξει γρήγορα την επιρροή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής από το κουρδικό ζήτημα και οι πρώτοι μήνες μετά τη Χούντα και την Κυπριακή τραγωδία μετέβαλλαν σωτήρια το ελληνικό πολιτικό σκηνικό με άμεσες παρεμβάσεις. Αλλά ένα χαρακτηριστικό δείγμα μιας πολιτικής 2.300 ετών που εφαρμόστηκε στη σύγχρονη ελληνική πολιτική σκηνή είναι όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1981 προσπάθησε να αντικαταστήσει δραστικά σε καίριους τομείς στη δομή του κράτους τοποθετώντας τους δικούς του μηχανισμούς, πράγμα που μέχρι σήμερα φαίνεται ότι η κυβέρνηση της ΝΔ δεν επιθυμούσε να τους καταστείλει και προτίμησε να τους προσεταιριστεί.

Εάν ο Μέγας Αλέξανδρος αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση σε κρίσιμες φάσεις της παγκόσμιας και της νεοελληνικής ιστορίας, τα σημερινά λόγια των αρχηγών των κομμάτων με τα στομφώδη, όσο και κενόδοξα πολλές φορές, οράματα πάσχουν σε ένα σημείο: στην μακροβιότητα των αλλαγών που ευαγγελίζονται. Κάτι που σε τρεις τουλάχιστον περιπτώσεις έχει συμβεί κατά τον 20ο αιώνα σε μεγάλο εύρος: στην μεταξική δικτατορία, την Απριλιανή δικτατορία και το 1981 της Αλλαγής. Τα παραδείγματα είναι αρνητικά αλλά επιβεβαιώνουν τον κανόνα, ότι για να προχωρήσει κανείς σε βαθιές τομές, χρειάζεται σχέδιο σε βάθος χρόνου, ισχυρή αποφασιστικότητα και δραστικό παρασκήνιο κατά της πρώτες φάσεις της διακυβέρνησης. Η σιδηρά πυγμή της Θάτσερ παραμένει θρυλική όσο και κακόφημη μεν αλλά οι αποτελεσματικότητες των σοσιαλιστικών κυβερνήσεων της Σκανδιναβίας είχαν το αξιοζήλευτο αποτέλεσμα του κράτους πρόνοιας με τις ριζικές αλλαγές των πρώτων ημερών και την ευλαβική συντήρησή τους στα επόμενα χρόνια. Οι επιτυχίες του Σαρλ ντε Γκωλ, η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, ο σοσιαλισμός του Μιτεράν, η ανόρθωση της πληγωμένης αμερικανικής οικονομίας από τον Ρούζβελτ, ο αποφασιστικός τερματισμός του 2ου ΠΠ από τον Τρούμαν, το πραξικόπημα του Φιντέλ Κάστρο στην Κούβα, οι κυβερνήσεις συνεργασίας των Γερμανών, όλα οφείλονται σε δραστικά μέτρα που εφαρμόστηκαν άμεσα και κατά τον πρώτο χρόνο τους απαρέγκλιτα από τα αρχικά σχέδια τους.

Εδώ όμως, τα πράγματα συμβαίνουν ανάποδα. Με το πρόσχημα του εθνικού θέματος και την επίσπευση μεταρρυθμίσεων προκηρύσσονται εκλογές για την ανανέωση της λαϊκής εντολής όταν αυτά τα θέματα έπρεπε να τεθούν σε εφαρμογή κατά τις πρώτες εκατό ημέρες της κυβέρνησης! Ο εξευτελισμός και η αναποτελεσματικότητα της ελληνικής πολιτικής καθίσταται νομίζω φανερός όταν δεν υπάρχει το σαφές σχέδιο που θα δώσει τον κινητήριο λάκτισμα της ανάπτυξης. Όλα όταν θέλουν να αλλάξουν, πεισματικά παραμένουν ίδια ή χειροτερεύουν.

Έτσι, η ατολμία των τελευταίων κυβερνήσεων έχει καταντήσει ιλαροτραγωδία και η σημερινή ανασφάλεια του ψηφοφόρου που θα κρίνει και την αυτοδυναμία της οποιαδήποτε κυβέρνησης προκύψει στις ερχόμενες εκλογές πρέπει να δείξει στους πολιτικούς ότι δεν μπορούν άλλο να κρύβονται πίσω από την ανασφάλεια των προγραμμάτων τους, μάθαμε πλέον ότι τάζουν λαγούς με πετραχήλια.

Ας μην μιλάνε άλλο για «αλλαγή», «όραμα», «πράξη», δέσμευση», «συμβόλαιο» και άλλες ωραίες και πιασάρικες λέξεις. Πρέπει να συνειδητοποιήσουν επιτέλους πως το δικό τους συμφέρον πηγάζει από το συμφέρον του λαού τους που δικαίως έχει αυξημένες απαιτήσεις. Ο Μέγας Αλέξανδρος πριν 2.300 χρόνια διδάσκει τη στρατηγική των εκατό πρώτων ημερών, όχι των τελευταίων εκατό. Ας μάθουν επιτέλους πια, τα πτυχία από το Χάρβαρντ τι τα έχουν;

_______________________

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

JFC Fuller: Η Ιδιοφυής Στρατηγική του Μεγάλου Αλεξάνδρου, εκδόσεις Ποιότητα

Partha Bose: Μέγας Αλέξανδρος, η Τέχνη της Στρατηγικής, εκδόσεις Κριτική

Ιστοσελίδες:

www.alexanderofmacedon.info

Advertisements

3 thoughts on “Ο Μέγας Αλέξανδρος και η παραπαίουσα νεοελληνική πολιτική

  1. Σχετικά με το δεύτερο σκέλος (το πρώτο έχει εξαντληθεί επιστημονικά εδώ και χρόνια – αν και πάντα είναι καλό να υπενθυμίζεται): το πρόβλημα μας λέγεται spin.

    (αυτή τη στιγμή το κάνει πίσω μου ο Λιάρος, προσπαθώντας να περάσει τη «γραμμή» του ΔΟΛ για το βιβλίο ιστορίας της ΣΤ’ – φυσικά, τα «Ελληνικά Γράμματα» εμπλέκονται στην έκδοσή του)

    O Edward Bernays, «πατέρας» αυτής της τεχνικής (απολαυστικές ιστορίες* υπάρχουν στη σχετική βιογραφία του από το Larry Tye), έγραφε πριν από 80 χρόνια στο «Propaganda» (υπάρχει επανέκδοση, με πρόλογο του Chomsky) για τις ΗΠΑ:

    «Ο συνειδητός και ευφυής χειρισμός των οργανωμένων συνηθειών και των απόψεων των μαζών, αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο σε μια δημοκρατική κοινωνία. Εκείνοι που χειρίζονται αυτό τον αφανή μηχανισμό της κοινωνίας, αποτελούν μια αόρατη κυβέρνηση που είναι η αληθινή κυβερνώσα δύναμη της χώρας μας.»

    Τις τακτικές του spin ακολουθούν και οι επικοινωνιολόγοι των πολιτικών μας, σε μια Ελλάδα που έχει πλέον τις ίδιες κοινωνικες δομές με τις ΗΠΑ – με καθυστέρηση μιας γενιάς. Γι’ αυτό λέει ο Αλαβάνος πως κυβερνάει ο Λούλης.

    Για την ιστορία, ο Bernays ήταν ανιψιός του Freud.

    *Οταν οι αμερικανικές καπνοβιομηχανίες, διαπίστωσαν πως χάνουν χρήματα λόγω ενός «κοινωνικού ταμπού» (γυναίκες να καπνίζουν σε δημόσιο χώρο), προσέλαβαν τον Bernays – ο οποίος διοργάνωσε πορείες με «διαδηλώτριες» να απαιτούν την ελευθερία τους.

  2. Παράθεμα: Κίνημα της 4ης Ιανουαρίου | thess.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s