“Ψηφιακή Δημοκρατία”; Ευχαριστώ δεν θα πάρω

σ.σ. η φωτογραφία είναι «πειραγμένη» από μένα.

Ρίγη ενθουσιασμού στο διαδίκτυο με την ανακήρυξη από το ΤΙΜΕ του Προσώπου της Χρονιάς τον μπλογκερά, τον γιουτουμπίστα και τον ποντκάστερ. Είναι όμως μια ειλικρινής πρόθεση από μέρους του αμερικανικού περιοδικού να δηλώσει την αναγνώρισή του για ένα ετερόκλητο μέσο όπως το διαδίκτυο; Ο Lev Grosmann αιτιολογεί την απόφαση των συντακτών του ΤΙΜΕ λέγοντας μεταξύ άλλων:

…for seizing the reins of the global media, for founding and framing the new digital democracy, for working for nothing and beating the pros at their own game, TIME’s Person of the Year for 2006 is you.

… επειδή ανάλαβες τα ηνία των διεθνών μέσων ενημέρωσης, επειδή ίδρυσες και διαμόρφωσες την νέα ψηφιακή δημοκρατία, επειδή εργάστηκες ανιδιοτελώς και νίκησες τους επαγγελματίες στο ίδιο τους το παιχνίδι, το Πρόσωπο της Χρονιάς από το ΤΙΜΕ, είσαι εσύ.

Αν καλοσκεφτεί κανείς τον όρο Ψηφιακή Δημοκρατία, θα δει ότι τα τεχνοκρατικά λογοπαίγνια δίνουν και παίρνουν προκειμένου να καλοπιάσουν τους χρήστες του διαδικτύου και δεν θα απορήσει πολύ γιατί η Ψηφιακή Δημοκρατία συγγενεύει τώρα τόσο πολύ με την Άμεση Δημοκρατία, που εσχάτως έχει γίνει η πιπίλα των δήθεν «ανεξάρτητων» κι «ανυπάκουων» στα κελεύσματα της Παγκοσμιοποίησης. Αν η Άμεση Δημοκρατία έχει ως θεματική αφετηρία τη Δημοκρατία του Περικλή, τότε αναφερόμαστε σε ένα ολιγαρχικού τύπου εξουσιαστικό μοντέλο όπου ψήφιζαν μόνο οι ελεύθεροι άνδρες και την εξουσία ασκούσαν εκ περιτροπής μόνο όσοι προέρχονταν από αυτόν τον κλειστό κύκλο των κοινωνικά προνομιούχων. Δεν είναι τυχαίο που για την Άμεση Δημοκρατία εκφράζονται οι δελφίνοι των μεγάλων πολιτικών κομμάτων, ένα μέρος της διανόησης που υφέρπει σε ένα ιδιότυπο χωνευτήρι ακροδεξιών και ακροαριστερών μωρολογήσεων και φυσικά τα μπόλικα blogs, fora και newsletters αμφίβολης πολιτικής ηθικής. Και το κυριότερο, η «φυσική» τους έκφραση, το βήμα, είναι το διαδίκτυο όπου βρίσκουν τη διέξοδο αυτοί οι κάθε λογής πικραμένοι φρονηματίες.

Η ρίζα της ιδέας της Ψηφιακής Δημοκρατίας μπολιάζεται τώρα από το επικίνδυνο λίπασμα της Άμεσης Δημοκρατίας με το πρόσχημα μιας περισσότερο ενεργούς συμμετοχής του πολίτη που δεν έχει πρόσβαση στα υψηλότερα κλιμάκια της εξουσίας. Η ίδια η υπόσχεση για περισσότερη εξουσία στα χέρια των πολλών, ουσιαστικά αναιρείται στην πράξη από τις προθέσεις, τις κινήσεις και τις ταυτότητες των πρεσβευτών τους. Γι αυτό η ιδέα της ανασύστασης(;) της Άμεσης Δημοκρατίας ευδοκιμεί ιδιαίτερα σε χώρους ασαφούς όσο και ύποπτης ιδεολογίας. Fora και newsletters έχουν επιδοθεί σε έναν αγώνα να πείσουν τον κόσμο να προκρίνει τα παρωχημένα πλέον πλεονεκτήματα μιας αρχαίας Δημοκρατίας, που σε λίγο χρονικό διάστημα η ιστορική καταβαράθρωσή της από τις έριδες οδήγησε στην παρακμή έναν μεγάλο πολιτισμό.

Η σημερινή εποχή που διανύουμε δεν είναι σε καμία περίπτωση τέλεια. Η σχετική σταθερότητα των σημερινών δημοκρατικών πολιτευμάτων είναι ακόμη βραχύβια για να κριθεί η αποτελεσματικότητά τους διότι πολλές διαρκείς αναταράξεις προήλθαν από εντελώς ασταθείς πολιτικές συνθήκες -ο Δεύτερος Παγκόσμιος με τα προοίμια του και τις συνέπειες του είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα- και η ωριμότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και η ενότητά της δεν έχουν ακόμη συντελεσθεί, βρίσκονται ακόμη υπό διαρκή ανάπτυξη. Κι εδώ υπεισέρχεται ο παράγοντας Διαδίκτυο ως μία βασική εναλλακτική δίοδος για την έκφραση πολιτικών και κοινωνικών εντάσεων από τον πολίτη χωρίς ιδιαίτερο κόπο και ανεπιθύμητες συνέπειες. Ήδη εδώ και πολλά χρόνια, ο όρος Ψηφιακή Δημοκρατία ήταν σε χρήση αλλά με ξεπερασμένες πια ιδέες, θα θυμόσαστε τις κάθε λογής δικτυακές Ουτοπίες που είχαν γνωρίσει μεγάλη άνθηση για να εξαφανιστούν στη συνέχεια απότομα. Ο λόγος είναι προφανής, ο ασφυκτικός έλεγχος που άσκησαν στην πορεία τους έφερε και τις αναμενόμενες συγκρουσιακές ανοητολογίες περί της «ελευθερίας» και της κατάχρησής της από επίπλαστα «συμβάντα». Σήμερα η έννοια της Ψηφιακής Δημοκρατίας έχει γίνει λάστιχο στα χέρια διαφόρων πολιτικών, τεχνοκρατών, δημοσιογράφων και χρηστών. Κανείς δεν συμφωνεί με τον άλλον για το τι σημαίνει ακριβώς αυτός ο όρος, αλλά τα τελευταία χρόνια παίρνει μια επικίνδυνη φενάκη: μια κατά όνομα ελευθερία όπου πίσω της κρύβεται ο έλεγχος και η καταστολή.

Η Ψηφιακή Δημοκρατία είναι ένας κούφιος νεολογισμός που παράγει μια κομιλφό ελευθερία. Αν η αναγκαιότητα κοινωνικών ομάδων που ζουν σε εναν πεπερασμένο χώρο γεννά την ανάγκη μιας κεντρικής διακυβέρνησης, στο διαδίκτυο ισχύει ακριβώς το αντίθετο, η διασπορά του ατομικισμού, του λόγου, των ιδεών και των φρονημάτων απεχθάνεται κάθε μορφή συγκεντρωτικής εξουσίας. Ο κανόνας είναι ο ίδιος ο χρήστης. Στα διάφορα fora και newsletter που μιλούν για «δημοκρατικούς κανόνες λειτουργίας» δεν έχουν εκλεγεί οι ίδιοι οι διευθυντές τους, ανέλαβαν καταχρηστικά το ρόλο τους για να μιλούν εξ ονόματος των υπολοίπων χρηστών. Και γι αυτό οι αντεγκλήσεις αφθονούσαν παλιότερα μέχρι τώρα που έχουν φθαρεί εντελώς από την αναξιοπιστία τους. Η αυξητική τάση των νεοσυντηρητικών και των ακροδεξιών μπλογκ που παρατηρείται εσχάτως οφείλεται καθαρά στο ότι η ακραία ιδεολογία γεννάται μέσα από την αντίδραση. Οπότε, τα μπλογκ πρώτα έπρεπε να επιδείξουν το προοδευτικό τους λόγο για να έρθουν στη συνέχεια τα σκοταδιστικά προσωπεία που διαλαλούν την οπισθοδρόμηση στον εθνικισμό ή/και τον εγκλεισμό σε στενά εθνικά πλαίσια (άρα, αναιρούν το ίδιο το διαδίκτυο) και εγκαλούν ακριβώς αυτό που προσφέρει στους ίδιους το διαδίκτυο: την ελευθερία.

Η ενέργεια του ΤΙΜΕ είναι αμφισβητούμενη, όταν ειδικά τις αμέσως προηγούμενες χρονιές οι επιλογές του ήταν άκρως συντηρητικές: Το 2005 Πρόσωπο της Χρονιάς ήταν ο πιο πλούσιος άνθρωπος στον κόσμο, ο Μπιλ Γκέιτς, η σύζυγός του Μελίντα και ο Ιρλανδός τραγουδιστής Μπόνο για την ανθρωπιστική προσφορά τους. Το 2004 επελέγη ο Αμερικανός πρόεδρος Τζορτζ Μπους και το 2003 «ο Αμερικανός στρατιώτης», καθώς ήταν η χρονιά της εισβολής στο Ιράκ (πηγή: Επενδυτής). Η φαινομενικά θεαματική μεταστροφή στη φετινή επιλογή, μόνο ειλικρινής δεν είναι όταν ο Grosmann λέει: «ίδρυσες και διαμόρφωσες την νέα ψηφιακή δημοκρατία». Μοιάζει με έμμεση προειδοποίηση για ένα συνεχώς διαμορφούμενο έλεγχο όταν ακριβώς αυτή η «νέα ψηφιακή δημοκρατία» δεν ανταποκριθεί στο εγγύς μέλλον στις προσδοκίες της. Χαϊδεύει τα ώτα των χρηστών αποδίδοντάς τους μια κούφια έννοια για να έχει χαλαρό αντίκτυπο μια μελλοντική χαλιναγώγηση. Αποδίδει έναν ορισμό εκεί που δεν τον ζήτησε κανείς εχέφρων και προοδευτικός χρήστης του διαδικτύου.

«Δημοκρατία θέλατε και στο διαδίκτυο; Θα πάρετε και μια διακυβέρνηση εκεί«. Αυτό μας λέει υπόγεια με ένα ύπουλο σαρδόνιο χαμόγελο.

____________________________________________

Σημείωση: ίσως ο καλύτερος και ειλικρινής ορισμός που έχω διαβάσει για την Ψηφιακή Δημοκρατία, είναι ο παρακάτω, από το ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΜΜΕ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ» στην Πάτρα:

Τελευταίος εισηγητής ο οποίος έκλεισε την πρωινή συνεδρία ήταν ο Νίκος Γιαννής, καθηγητής, εκδότης του περιοδικού: «ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ»- «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ» αναλύοντας το θέμα «Διαδίκτυο: αγωγός ή παραγωγός ελευθερίας, κοινωνίας πολιτών, ανοιχτής κοινωνίας και πολιτισμού;» Στην ομιλία του μεταξύ άλλων ο κ.Γιαννής επεσήμανε:

«Η ψηφιακή δημοκρατία συμπεριλαμβάνει κάθε μορφή ηλεκτρονικής συμμετοχής (e-participation) στη διαμόρφωση κυβερνητικών πολιτικών, σε τοπικό, εθνικό ή διεθνές/υπερεθνικό πλαίσιο: δικτύωση μεταξύ οργανωμένων ομάδων (ΜΚΟ, Σύλλογοι κ.λπ., μεταξύ πολιτών), ενημέρωση, διάλογος και ανταλλαγή ιδεών (διαμέσου chats, blogs, E-forums κ.λπ.), κοινοποίηση προτάσεων και επιστημονικών μελετών, διάδραση κοινωνίας πολιτών με τους θεσμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και τις δημόσιες αρχές, ηλεκτρονικές ψηφοφορίες για διάφορα θέματα, συλλογή υπογραφών για θέματα δικαιωμάτων, προστασίας περιβάλλοντος κ.λπ., σε τελευταία ανάλυση η ψηφιακή δημοκρατία προσφέρει τη δυνατότητα για παράκαμψη των παραδοσιακών κι εδραιωμένων μέσων επικοινωνίας που πολλές φορές θέτουν περιορισμούς, δημιουργούν εξαρτήσεις ή βάζουν όρους στη διακίνηση της πληροφορίας. Δεν αρκεί να παράγει κανείς γνώση και ιδέες, πρέπει και να τα μοιράζεται.»

Advertisements

23 thoughts on ““Ψηφιακή Δημοκρατία”; Ευχαριστώ δεν θα πάρω

  1. Ευχαριστώ δημοσίως τον «ανώνυμο» που μου επισήμανε με μέηλ ότι το pros είναι η συντομογραφία του professional και διορθώθηκε αναλόγως η μετάφραση. Να ξέρουμε και την «δημοσιογραφική» γλώσσα.

  2. Τεκμηριωμένο ποστ που σε βάζει να σκεφτείς για ακόμη μια φορά, καμωμένο από Λαπουτιανό μελάνι.

    Όταν ακούω να γίνεται λόγος για ψηφιακή δημοκρατία στο μυαλό μου έρχεται το Πασίφικα (εκδόσεις Τρίτων) (A World Between) του Norman Spinrad. Μία παρωδία ενός ουτοπικού μελλοντικού κόσμου. Ο πλανήτης Πασίφικα λειτουργεί άφογα δημοκρατικά με ψηφιακή διακυβέρνηση και δύο εξωτερικές αντίπαλες μεταξύ τους δυνάμεις, χτισμένες πάνω στην πρωτόγονη αντιπαλότητα των φύλων ανατρέπουν παρά τρίχα την αρμονία της Πασίφικα.

    Εδώ ο Jago μας προειδοποιεί για μία εκ προμελέτης υπόθαλψη του μέσου του διαδικτύου.
    Μεγάλη κουβέντα.
    Διαβάστε επίσης και την συνέντευξη του Cory Doctorow στο τελευταίο τεύχος του 9 (#336).

  3. Από εμάς εξαρτάται, όμως. Κι έχω την αίσθηση ότι η κάθε λογής εξουσία τα έχει βρεί μπαστούνια ήδη με το Διαδίκτυο. Αυτό είναι φυσιολογικό γιατί η αντίδραση οποιασδήποτε οργανωμένης γραφειοκρατίας είναι πολύ πιο αργή από αυτή των ανεξέρτητων νέων ανθρώπων που «γκάζωσαν» τις εξελίξεις. Με καλές και κακές επιπτώσεις, βεβαίως. Αλληλοεξαρτώμενες κατά το ουδέν κακό αμιγές καλού και αντιστρόφως. Από το Χάος δεν προήλθε και η Δημιουργία; 🙂

  4. απο εμας εξαρτάται.
    λαπουτιανή πένα , σωστά.

    ήδη αυτού του τύπου, η ηλεκτρονική εκφραση του καθενός, το οτι ο καθένας λέει ελευθερα αυτό που τον ενοχλεί, προσβάλει, αυτό που θέλει και ελπίζει είμαι (η) μεγάλη κατακτηση
    απο δω και πέρα απομενει η καλύτερη μεταξύ των μελών οργάνωση, δικτύωση. αλληλεγγυη.
    γιατί η πολυδιάσπαση, στις εκατομμύρια φωνες μπορεί να χαθουν διαμάντια
    και φτάσουμε να λέει ο καθενας τα δικα του, να ξεθυμάινει, χωρίς αποτέλεσμα

    απο το Χαος προήλθε η δημιουργία, αλλά θέλει μια κάποια οργάνωση

  5. Τελικά, μάθαμε τι συζητήθηκε στην επιτροπή της ΕΕ για τον έλεγχο του διαδικτύου; Εγινε η συζήτηση;

    αυτό είναι Σούπερ ποστ!:-)

  6. So εσείς κύριε ελευθερωτά μας από την επερχόμενο ψηφιακό φασισμό ,μπορείτε να μας καταδείξετε τα newsletters και τα fora από τα οποία αναδύονται τέτοιοι θανάσιμοι για τους χρήστες κίνδυνοι;

    Μετά τιμής

  7. «Time made the right choice, albeit for the wrong reasons.

    As our country sinks deeper into a quagmire — and even a conclusive Election Day repudiation of the war proves powerless to stop it — we the people, and that includes, yes, you, will seek out any escape hatch we can find. In the Iraq era, the dropout nostrums of choice are not the drugs and drug culture of Vietnam but the equally masturbatory and narcissistic (if less psychedelic) pastimes of the Internet. Why not spend hour upon hour passionately venting in the blogosphere, as Time suggests, about our “state of mind or the state of the nation or the steak-frites at the new bistro down the street”? Or an afternoon surfing from video to video on YouTube, where short-attention-span fluff is infinite? It’s more fun than the nightly news, which, as Laura Bush reminded us this month, has been criminally lax in unearthing all those “good things that are happening” in Baghdad.

    As of Friday morning, “Britney Spears Nude on Beach” had been viewed 1,041,776 times by YouTube’s visitors. The count for YouTube video clips tagged with “Iraq” was 22,783. Not that there is anything wrong with that. But compulsive blogging and free soft-core porn are not, as Time would have it, indications of how much you, I and that glassy-eyed teenage boy hiding in his bedroom are in control of the Information Age. They are indicators instead of how eager we are to flee from brutal real-world information that makes us depressed and angry. This was the year Americans escaped as often as they could into their private pleasure pods. So the Person of 2006 was indeed you — yes, you.»

    Frank Rich / ny times

  8. Σκράπα, γιατί κάθε χρονιά να αλλάζουμε μυαλά; Είναι καλό αυτό;

    N.Ago, επίσης και σε σένα χρόνια πολλά.

    Μανιφέστο, τα χειρότερα δεν ήρθαν ακόμη. Ναι, οι χρήστες φέρουν τεράστιο μερίδιο ευθύνης που μόνοι τους μετατρέπουν το ίντερνετ σε άρτο και θεάματα.

    Διερωτώμενε, μπορεί να κάνω μπλογκ, αλλά κατοχική κουκούλα δεν φοράω. Κι εξάλλου, έυκολη πανεύκολη είναι μια αναζήτηση στο γούγλη.

    funEL, +νταβατζήσον κι ευλόγησον+

    Μαραμένα Σύκα και λοιποί, αν το μέλλον μας έρχεται πλήρως καλωδιωμένο, τότε αυτή η «ψηφιακή δημοκρατία» θα αποδειχτεί ολοκληρωτικό καθεστώς.

  9. Στο όχι μακρινό μέλλον θα περνάμε τόσο καλά στο εξελιγμένο πια διαδίκτυο που όταν θα απαγορέψουν την κυκλοφορία δεν θα μας πειράξει, αρκεί που θα κατεβάζουμε όποιο virtual βίτσιο γουστάρουμε στον ολογραφικό μας player.

  10. Στο όχι μακρινό μέλλον θα περνάμε τόσο καλά στο εξελιγμένο πια διαδίκτυο που όταν θα απαγορέψουν την κυκλοφορία στους δρόμους δεν θα μας πειράξει, αρκεί που θα κατεβάζουμε όποιο virtual βίτσιο γουστάρουμε στον ολογραφικό μας player. Αυτό φυσικά θα έρθει σιγά σιγά σαν λογικό επακόλουθο.

    Προσωπικά το σχόλιο του Σκράπα το αντιλαμβάνομαι σαν μία μελλοντολική προφητεία – αν μου επιτρέπετε -. Μεταμοσχεύσεις εγκεφάλων δηλαδή κάθε πρώτη της χρονιάς. Τώρα για ποιον λόγο και ποιος θα είναι ο δότης και ποιος ο καταδότ… εεε ο πληροφοριοδ… εεεε τα καλαμπόκια με τα μουστάκια… εεε τέλος πάντων καταλάβατε.

  11. Εγω πάντω έχω ετοιμάσει τον λόγο για την τελετή παραλαβής του Βραβείου ΜΟΥ.
    Περιμένω την πρόσκληση σε επόμενη έκδοση του περιοδικού που θα λέχει τίτλο…
    Το βραβείο της ανοιχτής παλάμης θα πάρεις ΕΣΥ και όχι ΑΥΤΟΣ…

  12. paidia prosfata ekana kouragio kai eida Liako milame ta exei parei agria sto kranio. Elege kai kala oti o polydoras o karamanlis kai o (akouson akouson ) Proedros ths dhmokratias prepei na energopoihsoun shedio nomou h proedriko diatagma gia na periorisoun thn eleftheria logou sto internet giati yparxoun leei ypanthrwpoi pou vlaptoun ta paidia

  13. Από χθες που είδα το ποστ σου μέχρι τώρα που βρήκα χρόνο να σχολιάσω το σκέφτομαι. Γενικά συμφωνώ με τον προβληματισμό του άρθρου σου και το κατά πόσο το περιοδικό ΤΙΜΕ είναι ειλικρινές στις προθέσεις του. Αλλά αυτό νομίζω δε μας ενδιαφέρει. Τί είναι το περιοδικό για να είναι ειλικρινές ; Μια εμπορική επιχείρηση είναι και θα βάλει ότι θέλει στο εξώφυλλό του για να πουλήσει πιο πολύ . Το ενδιαφέρον είναι όμως ότι χρειάζεται έστω για μια φορά να «χαϊδέψει» όπως λες τ’αυτιά των χρηστών του δικτύου για να πουλήσει. Λες επίσης «Ψηφιακή Δημοκρατία» ευχαριστώ δε θα πάρω. Μα νομίζω οτι ήδη συμμετέχεις σ’αυτό όπως κι αν λέγεται, μια και γράφεις σε ένα δικτυακό τόπο όπως και στην πραγματική δημοκρατία συμμέτεχουμε ή δε συμμετέχουμε και είναι κι αυτός (η μη συμμετοχή) ένας τρόπος για να κάνουμε ένα statement. Αυτά.

  14. Εμ, δεν είναι όλα ρόδινα… ΦΥΣΙΚΑ μπορούν να ελέγξουν το ίντερνετ – ό,τι ώρα θελήσουν! ΦΥΣΙΚΑ το ίντερνετ μπορεί να διευκολύνει τη συμμετοχή, σε τεχνικό επίπεδο – όχι να την «ανακαλύψει» εκ νέου… Το πραγματικό ερώτημα είναι: αν (όταν) σφίξουν τα γάλατα, θα είναι δυνατή μια αποτελεσματική πρακτική αντίθεσης, μέσω του ίδιου του μέσου;

  15. Άννα

    Δημοκρατία μπορεί να σημαίνει συμμετοχή στα κοινά αλλά οι φωστήρες(;) της ψηφιακής δημοκρατίας τον αποφεύγουν αυτόν τον ορισμό. Απεναντίας ομιλούν για Διακυβέρνηση. Αν αυτό λέγεται δημοκρατία, ευχαριστώ, ξαναλέω, δεν θα πάρω.

    Ο Πάνος το έθεσε πολύ καλά το ερώτημα: Το πραγματικό ερώτημα είναι: αν (όταν) σφίξουν τα γάλατα, θα είναι δυνατή μια αποτελεσματική πρακτική αντίθεσης, μέσω του ίδιου του μέσου;

    Πάνο, υπάρχει κίνδυνος να θεωρηθεί ρητορικό το ερώτημά σου, δεν βαριέσαι, όλοι αυτό θέλουν. Το πρόβλημα είναι η πιθανότητα να είναι αργά για αντιδράσεις όταν ξυπνήσουμε με μια μεγγένη. Η ευθύνη βαραίνει εμάς τους ίδιους.

  16. Παράθεμα: Murder, They Blogged « Λαπουτα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s