Κομμάτι Κονσέρτου σε σολ μείζονα του Robert Schumann – ο ονειροπόλος Ευσέβιος και ο παθιασμένος Φλόρεσταν

Εκτός από την επέτειο Μότσαρτ, άλλοι δύο πολύ σημαντικοί συνθέτες έχουν την τιμητική τους φέτος, ο Σούμαν και ο Σοστάκοβιτς. Στο σημερινό σημείωμα, έχουμε την προσφορά ενός άγνωστου κονσέρτου για πιάνο, μόνο ένα μέρος, το πρώτο, κατά τη συνήθη πρακτική του Σούμαν να γράφει ξεχωριστά μέρη και μετά να τα ενοποιεί ή να τα συμπληρώνει ανάλογα. Τρία κονσέρτα για πιάνο έμειναν ημιτελή – μόνο το δημοφιλές σε λα ελάσσονα ολοκληρώθηκε. Το παρόν έργο, Konzertstück für Klavier und Orchester G-dur op. 92, ανήκει στην κατηγορία εκείνων των ρομαντικών συνθέσεων που οι κατοπινοί μουσικολόγοι και ερμηνευτές, προσπαθώντας να αποδώσουν μια ρομαντική άποψη του πυρετώδη παραμορφωτικού φακού της μεγαλοφυίας που πονά και υποφέρει μόνο για την τέχνη, «αποφάσισαν» με τη μόδα του φροϋδισμού να καταλογίσουν στον Σούμαν τη ψυχασθένεια της διπλής προσωπικότητας που αντικατοπτρίζεται απευθείας στο έργο του. Είναι όμως αλήθεια ότι ο Ρόμπερτ Σούμαν έπασχε από σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα, μα οι επί το πλείστον αναξιόπιστες πηγές και η χρονική απόσταση δεν μπορούν απόλυτα να μας δώσουν τη βεβαιότητα ότι η υποτιθέμενη διπλή προσωπικότητα του Ευσέβιου και του Φλόρεσταν ήταν ο κινητήριος μοχλός της έμπνευσης του Σούμαν. Σίγουρα όμως αυτές οι προσωπικότητες ενυπάρχουν στις συνθέσεις του ως περιγραφικές εικασίες της ψυχολογίας του.

Αν και σε κάθε έργο, από τον Μότσαρτ μέχρι τον Φίλιπ Γκλας, μπορούμε σχετικά εύκολα να ανιχνεύσουμε κάθε ψυχολογική μετάπτωση, στον Σούμαν αυτή η χαρακτηριστική αδρή σκιαγράφηση των συναισθημάτων σε συνδυασμό με μια σχετική απλότητα στην ενορχήστρωση, διότι τεχνικά δεν γνώριζε καλά την τέχνη της ενορχήστρωσης, αλλά και με το ρομαντικό κίνημα που άνθιζε εκείνη την εποχή, η εντύπωση που μας δίνει το corpus του Σούμαν είναι εκείνη ενός ανθρώπου που περιγράφει τη ζωή του μεταξύ κακουχιών και ευτυχίας, των απόπειρων αυτοκτονίας και της ευτυχισμένης γαμήλιας ζωής με την περίφημη πιανίστρια Κλάρα Βηκ – με την οποία έκανε οκτώ παιδιά.

Το Κομμάτι Κονσέρτου γράφτηκε το 1849, εφτά χρόνια πριν πεθάνει σε άσυλο στη Βόννη αφού έκανε μια ακόμη αποτυχημένη απόπειρα να αυτοκτονήσει πέφτοντας στο Ρήνο. Το άγνωστο αυτό έργο ανήκει εμφανώς σε μια περίοδο που η θετική επιρροή του Ευσέβιου υπερίσχυε, μα οι πιανιστικές δραματικές νύξεις του σκοτεινού εαυτού του, συμπληρωματικά εκφρασμένες με τις μοιρολατρικές επικλήσεις στις δυναμικές εξάρσεις της ορχήστρας, είναι παρούσες για να υπενθυμίσουν στον καταβεβλημένο ψυχικά συνθέτη της Συμφωνίας του Ρήνου πως σύντομα στη ζωή του θα έκλεινε ο κύκλος. Θα τολμούσε να πει κανείς πως το Κομμάτι Κοντσέρτου είναι ο προθάλαμος της τελευταίας παράνοιας του Σούμαν μετά από ένα διάλειμμα ευτυχισμένου γάμου, το τελευταίο βήμα της λογικής του πριν χαθεί οριστικά στην άβυσσο.

Η Κλάρα Βηκ, αφού χήρεψε, παντρεύτηκε τον Γιοχάνες Μπραμς στον οποίον οφείλουμε τη σημερινή δημοσιότητα του Σούμαν.

Η παρούσα ηχογράφηση μεταφέρθηκε από δίσκο βινυλίου ελλείψει σημαντικής δισκογραφίας στο έργο. Ο θρυλικός πλέον Wilhelm Kempff, ένας μεγάλος γερμανός ερμηνευτής και δάσκαλος του πιάνου, με τη συνεργασία του έξοχου τσέχου αρχιμουσικού Rafael Kubelik και την ορχήστρα της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας, ερμηνεύουν ίσως τη μοναδική ερμηνεία αναφοράς που θα μπορούσε να υπάρξει. Η ηχογράφηση προέρχεται από την ίδια περίοδο που καταγράφηκε η άλλη, σπουδαιότατη όσο και αξεπέραστη, σύμπραξή τους στο δημοφιλές Κονσέρτο σε Λα ελάσσονα.

Wilhelm Kempff

Advertisements

3 thoughts on “Κομμάτι Κονσέρτου σε σολ μείζονα του Robert Schumann – ο ονειροπόλος Ευσέβιος και ο παθιασμένος Φλόρεσταν

  1. Πολύ ωραίο κείμενο αν και η Κλάρα Σούμαν δεν παντρεύτηκε ποτέ τον Μπραμς και από πουθενά δεν στοιχειοθετείται η ύπαρξη ερωτικής σχέσης. Επίσης, ο ίδιος ο Σούμαν ήταν βασικά πιανίστας. Στράφηκε στη συμφωνική μουσική όταν παρουσιάστηκε πρόβλημα αδυναμίας του αριστερού του χεριού, κάτι που του απαγόρευσε την εκτέλεση των κομματιών του. Η δε διπλή του προσωπικότητα κατάφερε και μπήκε μέσα στο έργο του ως διάλογος μεταξύ προσώπων.

    Χθες άκουσα την ονειρική Γκριμώ κι έτσι θα αναβάσω ξανά το CD Reflections όπου μέσα από τη Μουσική η Γκριμώ παρουσιάζει την ιδιότυπη φιλία τριών ανθρώπων: του Σούμαν, της γυναίκας του Κλάρας και του Μπράμς.

  2. Πολύ ενδιαφέρον το τρίγωνο αυτό!

    Τώρα θυμήθηκα την ιστορία με την Κλάρα, τον Σούμαν και τον Μπράμπς, όπως την παρουσιάζει στο Μόμπιους Ντικ ο Crumey (μυθιστορία είναι). Δεν στοιχειοθετείται; Τι θα θέλατε δηλαδή, να μπούκαραν ντετέκτιβς με φωτογραφικές μηχανές να τους πιάσουν στα πράσα;

  3. Ναι, στα πράσα και να τους πάνε τυλιγμένους με σεντόνια στο αστυνομικό τμήμα της γειτονιάς :-))

    Και είχαν γίνει επεισόδια επί επεισοδίων μέχρι να παντρευτεί η Clara Wieck τον αγαπημένο της, με τον οποίο έκανε 8 παιδιά! Ο πατέρας της δεν τον ήθελε με τίποτα, σκέψου να φανταζόταν ότι o γαμπρός θα πεθάνει τρελός!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s